izabrana dela

izabrana dela

петак, 12. октобар 2018.

HORROR LITERATURE THROUGH HISTORY




            Prošle godine je izašla jedna spektakularno vredna knjiga za sve ljubitelje horora, a naročito za one ozbiljnije, kojiće ceniti činjenicu da je dobila Zlatnog Ghoula (TM) u kateriji Non-fiction! Suprajz, zove se ni manje ni više nego baš HORROR LITERATURE THROUGH HISTORY, a autor ove dvotomne enciklopedije je Mat Kardin (ako znate šta valja, obavezno overite njegov linkovani sajt!).  
            Već sam pisao članak o ovom prvorazrednom izdanju za RUE MORGUE, pa ću, radi jezgrovitog opisa, citirati početak svog članka iz prošlogodišnjeg broja #178:

Ladies and gentlemen, make place on your bookshelf for Matt Cardin’s super-ambitious Horror Literature through History, coming from Greenwood this September. This two-volume monster on over 800 pages is another indispensable reference book on horror literature to place next to your copies of Jack Sullivan’s The Penguin Encyclopedia of Horror and the Supernatural, S. T. Joshi’s and Stefan Dziemianowicz’s Supernatural Literature of the World, Joshi’s Icons of Horror and the Supernatural and William Hughes, David Punter and Andrew Smith’s The Encyclopedia of the Gothic.  
            Having already cut his chops editing two reference books – Mummies around the World (2014) and Ghosts, Spirits, and Psychics (2015) – Cardin has set himself a lofty goal with Horror Literature through History; namely, to show 21st-century horror fans the literary sources of their favorite entertainment and the rich intrinsic value of horror literature in its own right.


            Izuzetna je to knjiga, ima sve moje pečate i preporuke, ali imam i tri velike zamerke:
            1) Previše je skupa. Na Amazonu je 190 $. Jest da je 800 str, jest da je tvrdi povez, jest da je vredan sadržaj, ali ipak, mnogo, braćo...
            2) Uopšte nije ilustrovana unutra, samo klot tekst, što je velika šteta. Pored toga, ni dizajn korica nije baš naročito nadahnut niti dobar, a posebno je loša zadnjakorica, koja sadrži reklamu za druga njihova izdanja.
            3) Pregled autora i dela izvan utabanih staza Anglo-Američkog horora je prilično skroman, i svodi se na nekoliko neizbežnih opštepoznatih evropskih autora /Nemci i Francuzi, pretežno), dok slovenskim narodima nema ni traga ni glasa...
            Imajući to na umu, i uprkos tome, ovo je odlična knjiga koju, ako ikako uzmognete nabaviti po povoljnim uslovima, ne oklevajte.
            Evo mog razgovora sa autorom koji je jesenas izašao na sajtu Ru Morga.


HORROR LITERATURE THROUGH HISTORY

By Dejan Ognjanovic



Matt Cardin’s super-ambitious Horror Literature through History has been published recently by Greenwood in two hefty tomes totalling almost 1000 pages. This monster of a book is the subject of Rue Morgue’s print edition article “A Bible for the Horror Fiction Bibliophile” which you can find in issue #178.
            Matt Cardin was kind to answer a few additional questions exclusively for the Rue Morgue site.


- What is the primary aim and purpose of this book?

To quote from the publisher’s description, which is of course based largely on text from the book proposal that I submitted to them over two and a half years ago, Horror Literature through History “shows 21st-century horror fans the literary sources of their favourite entertainment and the rich intrinsic value of horror literature in its own right.” In other words, it’s meant to serve as both a general reference work about the history of horror literature and a book that can educate people about the literary backgrounds of what might be called “screen horror”: horror movies, horror television, horror video games. Horror’s popularity right now is just off the charts. This seems likely to continue for a long time. And with the bulk of that popularity falling in the realm of screen horror, there’s something fundamental, something crucial, in the fact that there’s a literary background or precedent or forebear to virtually every monster, plot, theme, and idea that’s in play right now on screens everywhere, large and small. Plus, the literary side of horror itself is presently undergoing a kind of revolution. Weird fiction, for instance, has begun to evolve in striking new directions. The Internet has given rise to things like creepypastas. So the book is aimed at all of that. It aims to parse the state of horror right now by delving deeply into its literary history and tracing its evolutionary arc.


- How hard was it selecting the topics, names and works which should be included or discarded? And what criteria were used for either selecting or discarding one?

That was one of the most difficult parts of the whole project. I had a much longer list than what eventually ended up in the final version, and it really hurt to cut out some of those items. I made my decisions based on careful research combined with a personal sense of who and what is significant enough to warrant a slice of precious page space in such a project. I also relied on the judgment of my contributors. There will no doubt be people who will disagree with some of the inclusions and exclusions, and that’s as it should be, since so much of a decision process like this ends up being a matter of subjective judgment. I think it may prove especially slippery when it comes to the inclusion of some contemporary authors who in historical terms have only just begun to make their mark. But that said, I felt confident in my decision to include stand-alone entries on Mark Samuels, Joe Hill, Laird Barron, Michael Cisco, Brian Keene, and Reggie Oliver.
Then there’s the fact that the first two sections of the book provide space for discussing a very wide range of authors, books, stories, poems, and topics that aren’t included as separate entries in the final reference section. For example, the writer of the entry “Horror in the Twenty-First Century,” a scholar at the Manchester Centre for Gothic Studies named Xavier Aldana Reyes, devotes a paragraph to Adam Nevill. He also mentions a host of worthy additional authors who don’t have their own separate entries, including Sarah Pinborough, Nicole Cushing, Sarah Langan, Tim Lebbon, Simon Strantzas, Richard Gavin, John Langan, Quentin S. Crisp, and Livia Llewellyn. I myself used the master timeline of literary horror history that appears near the beginning of the book to give mention to a few worthy items that aren’t mentioned elsewhere, such as Jonathan Padgett and his remarkable 2016 horror collection The Secret of Ventriloquism. So this is all to say that the encyclopaedia covers a vast swath, even given the necessity to make strategic decisions about inclusion and exclusion. You really can’t grasp the extent of its coverage without actually getting hold of a copy and browsing through it.


- What is the definition of Horror Literature which you used in this book as your guiding principle?

Horror literature is any work of imaginative writing that hinges centrally on this feeling, this heady subjective state that is part mental/emotional and part physiological. Horror literature is the type of literature that dwells upon and within the dreadful—as in dread-filled—aspect of life and the world. It refuses to look away from that which makes us want to. And I think the most profound and important is that such literature will always be the kind that doesn’t try to do this for mere entertainment value or shock effect, but for the purpose of conveying something that the author has personally known in his or her own life. So I suppose this harks back to your question about my criteria for choosing what to include and exclude in the book. In most cases I was using this understanding of horror as a backdrop for my editorial decisions.

-  The book is very wide-ranging in terms of time (starting with the Ancient World onwards); is it as wide-ranging in terms of space, i.e. the whole world, or is it mostly Anglo-American-centric? In other words, did you try to make it more wide-ranging and if so, what were the obstacles?

The overall focus is on Western civilization, with the bulk of the attention going to British, European, and American horror. But here are many references to other traditions and parts of the world as well. For instance, the essay “Religion, Horror, and the Supernatural,” by literature and film scholar Eleanor Beal, has included a sidebar titled “Religious Horror around the World” that provides some information on Asian horror, Islamic horror, and American Jewish Gothic stories. So there’s a global aspect to it, even as the main focus is on the West.

- Where do you see this book in comparison to somewhat similar ones, like The Penguin Encyclopaedia of Horror and the Supernatural? Or perhaps you had some other title as your guiding ideal in shaping the contents and ambitions of this book?

The Penguin encyclopaedia is such a beautiful piece of work, and also such a seminal one. I cherish that book. But I didn’t have it in mind as I was working on this one. (Interesting side note, though: Several of the people who wrote for that book so many years ago came aboard to write for this one.) To be honest, I really didn’t have any other book in mind, although in my submitted proposal I compared and contrasted it with such items as S. T. Joshi’s and Stefan Dziemianowicz’s Supernatural Literature of the World, Joshi’s Icons of Horror and the Supernatural, William Hughes, David Punter, and Andrew Smith’s The Encyclopaedia of the Gothic, and Jerrold Hogle’s The Cambridge Companion to Gothic Fiction. (Another interesting side note: Joshi, Dziemianiowicz, Hughes, Punter, and Hogle all contributed to Horror Literature through History.) Along with creating that unique three-part structure, the basic point for the encyclopaedia at hand was to make it more current than any other of its kind. Now, currency is a sliding scale, of course, so the march of time will eventually remove that edge. But I do think this project is the first of its kind to formally recognize the significant new vanguard of horror lit as it advances toward the middle part of the new century, and to place this within the context of the deep history that preceded it. It’s the first to start reconciling the epochal shifts and impacts of the Internet and the digital media revolution with this venerable literary tradition that has now spun off into multiple non-literary forms, each of which owes a debt to its literary forebears. It’s the first general reference work of its kind to deal with horror literature as it relates to the profound cultural tensions and conflicts, and the attendant shifts in perspectives, that have characterized these early decades of the twenty-first century. 
In short, it’s unique in its relevance to horror’s unfolding twenty-first century state and status, with all of that fascinating literary history bristling in the background of the current boom and extending centuries and even millennia into the past. As I said, it has been a personally meaningful and deepening experience for me to edit this project, and I think and hope it will provide some of the same to its readers.




субота, 06. октобар 2018.

Fabrice du Welz intervju

  

            U proleće ove godine posetio sam Ljubljanu po prvi put – i smesta rešio da to ne bude poslednji. Dopao mi se taj grad i čvrsto sam odlučio da se tamo vratim prvom prilikom.


Povod mog prolećnog boravka tamo bio je festival Kurja Polt (srpski rečeno: Žmarci!) – a pre svega činjenica da im je gost bio belgijski reditelj Fabris di Velz čije filmove veoma volim, naročito CALVARY i VINYAN, ali i ALLELUIA.
Smatram ga jednim od najtalentovanijih mlađih reditelja danas, i čovekom osobenog, bliskog mi senzibiliteta – prava proporcija između artizma i žanra, ličnog i komercijalnog, mračno-hororičnog i ironično-duhovitog, sa osobenom oštricom i etitjudom.
Zbog toga sam, rekoh, potegao čak do Ljubljane kako bih ga sreo, upoznao i intervjuisao. Uprkos upozorenjima nekih, da navodno ume da bude nadobudan, umišljen, pozer, ovakav i onakav, ja to nisam primetio.

Dapače, Fabris kojeg sam ja upoznao bio je srdačan, dobroćudan, opušten, vedar, otvoren, skroman. Povrh toga, nesumnjivo je iskreno strastven u svojoj totalnoj posvećenosti filmu – i kao gledalac-filmofil, i kao stvaralac.

Nažalost, Fabris je u Ljubljani proveo jedva dva puna dana, jer je u to vreme bio usred priprema za snimanje svog najnovijeg filma, mračne i nasilne ljubavne priče ADORATION (vidi niže); u međuvremenu snimljenog tokom leta.
Zbog toga nije bilo vremena za onoliko druženja koliko bih voleo, ali prilike za neobavezno ćaskanje uz vince jeste bilo (njemu se skoro nimalo nije svideo Ložijeov GHOSTLAND) – a imao sam i privilegiju za mega-intervju, tete a tete, od oko sat vremena, u kojem sam ga provozao kroz celu karijeru, s posebnim zadržavanjem na hororima.
Razgovarali smo u bivšem porno-bioskopu, svem u crvenom, što je sasvim prikladno jer Fabris veoma voli tu boju u svojim filmovima – a i ja, kad me već pitate!
Njegovi odgovori, iskren da budem, nisu bili onoliko duboki, stručni, filozofski, niti razrađeni koliko sam se nadao – više je on intuitivac i vizuelac nego što je verbalni razglabalac, iako mu je engleski vrlo solidan (hell, pa snimio je jedan film u Americi!), i on nikako nije glup ili išta slično: samo nije toliko verbalno artikulisan koliko bih voleo.
Fotke je tom prilikom, dok smo mi razgovarali, načinio moj dragi, gostoljubivi i kulinarski obdareni ljubljanski domaćin i vodič, Prhky, iliti Ervin, kojem i ovde zahvaljujem na svemu, pa tako i na ovim slikama.
Ghoul, Marko, Tina, Ervin i 3-D Kreatura

Što se tiče festivala, bio je vanredno zabavan, pun prijatnih trenutaka, kako vezanih za 35mm projekcije kultnih naslova (ZOMBI!) tako i za neočekivana otkrovenja i za drage reprize – a još više za druženje sa finim filmofilima pre, tokom i posle projekcija.
Slabo posećeni master-klas

U tom smislu zahvaljujem i Maši, idejnom tvorcu, sine qua non ovog festivala i ljubaznoj domaćici, kao i Marku Mehtsunu, Tini i još ponekima sa Grosmana koji su došli do glavnog grada kako bi pozdravili mlađi ali centralniji žanrovski festival u Sloveniji, i sa kojima sam se takođe lepo družio.
Moj intervju sa di Velzom je upravo izašao u najnovijem broju slovenačke filmske revije EKRAN (sept-okt-nov. '18), gde zauzima punih šest strana (a to je skraćena verzija!), pa ga tamo možete čitati – dakako, na slovenačkom. Evo prve strane:


Na srpskom ćete ga verovatno čitati u FILAŽU, i to uncut, jednog dana, ne zna se kojeg. Biće najavljeno na vreme.
Do tada, evo ekskluzivnog odlomka o najnovijem di Velzovom filmu, pošto se o njemu nije moglo baš mnogo saznati u medijima na engleskom, tokom snimanja. Evo šta mi je di Velz rekao:

- Will Adoration be closer to horror?

--- It will be a crossover – you tell me, when you see the movie. I want to reach an emotion there, I want a really rich emotion with Adoration. That's my limitation, perhaps, but that's also my signature. I don't want to be put in a box. I want to be free.


- What can you tell me about Adoration?  

--- With it I’m closing my little Ardennes trilogy, started with Calvaire and continued with Alleluia. It’s a love story between a young boy, teenager, very innocent and pure, and he has a passion for a girl of his age, but the girl has all kinds of problems, she’s schizophrenic, very mentally sick. And he’s going to do everything to save her. I hope it’s gonna be very emotional.
The idea with that movie is to keep everything that I’ve learned so far, but to be a little bit more emotional. It will be like a documentary, like a portrait of that young boy, who doesn’t have distance, he doesn’t understand why love is so sick and difficult. He’s gonna embrace everything and he’s gonna give everything for her. So, it’s about a mad love, just like the other films of my Ardennes trilogy. Love, for my characters, is both a burden and a pleasure.       

среда, 03. октобар 2018.

Prirediti NEKRONOMIKON



            Šta uopšte znači prirediti jednu knjižurinu kao što je NEKRONOMIKON? Možda neko misli da to znači „samo“ izabrati tamo neke priče, skockati sadržaj. Naravno da već i to nije lako, jer treba od nekih 60-ak Lavkraftovih priča odabrati naj-naj-naj-25 koje mogu stati u knjigu razumne veličine i čitljivosti.  
Naravno, ko više voli knjige NErazumne veličine, praktično NEčitljive, može sebi kupiti „Nekronomikon“ na 1000 strana tanušnog, skoro-providnog papira i sa sićušnim mikro-fontom, pa neka tamo čita SVE od Lavkrafta na jednom mestu – istina, bez ikakvih pratećih uvoda, pogovora, fusnota, napomena... Pa još sve to na engleskom, koji može prosečnom čitaocu biti zaguljen, jer HPL ipak nije neko ko se, kao „tatica King“, obraća svakom radniku na pumpi ili kasirki u marketu, pa njegov vokabular ume da bude potežak i domaćem (angloameričkom) čitaocu, a kamoli nekom Srbinu koji Engleski nešto malo natuca što mu zaostalo iz škole, a više iz filmova koje je bez prevoda gledao skinute sa neta...
            U svakom slučaju, u jednom prilično uravnoteženom opusu kao što je Lavkraftov, bez mnogo drastičnih padova i slabunjavosti, već i zadatak biranja najboljih među odličnima nije lak. Ali je, svejedno, zapravo to bio najlakši deo celog ovog posla.
            Bez okolišanja, odmah ću reći: najveći problem u ovoj knjizi bio je postići kvalitet prevoda koji će biti na takvom nivou da najadekvatnije srpskom čitaocu prenese duh originala, odnosno izvornih Lavkraftovih složenih i aluzivnih rečenica i gustih, atmosferičnih pasusa gde samo jedna pogrešna reč remeti ne „samo“ značenje nego, još gore, i učinak. A Lavkraft je bio i pesnik, i veliki Poov učenik, i bez obzira što je imao svoje trenutke nedovoljne samokontrole u upotrebi određenih epiteta, zapravo je češće nego što mu njegovi protivnici žele priznati bio izuzetno pažljiv i uspešan u sklapanju najprikladnijih mogućih reči i rečenica za građenje najpoželjnijeg učinka.
            Uostalom, o problematici prevođenja Lavkrafta već sam pisao OVDE: Gul, Izvanaš, Crnčuga i OVDE: SELJACI! – pretežno sa primerima iz ABN-ovih prevoda. Potonji su, zapravo, sasvim korektni jednom kad prođu kroz gusto horor rešeto i očiste se od njegove potpune operisanosti od smisla za horor i osećaja za potreban ugođaj, značenje i aluzivnost koje horor diskurs sa sobom nosi i zahteva.
            Avaj, ABN nije jedini, pa ni najveći „grešnik“ po pitanju prevođenja Lavkrafta. Na moje iznenađenje, problematičan posao obavili su svojevremeno i neki mlađi, hororu naklonjeniji prevodioci i pisci. Njihove radove popravljao sam, koliko sam vremena imao, još u vreme I i II izdanja – nažalost, magistarski i doktorski rad jeli su mi, tada, previše vremena da bih išao rečenicu po rečenicu i upoređivao te prevode sa originalom. To sam u potpunosti mogao da učinim tek ovog puta, u prethodnim mesecima, spremajući III izdanje, sad dok blaženo čamim na Birou, bez ikakvih mentora za vratom, i zaprepastio se otkrivši nove i nove promašaje – tako da sam, na kraju, odlučio da neke priče iz ranijih izdanja NEKRONOMIKONA sam prevedem, iznova, od nule, umesto da po ko zna koji put popravljam i menjam tuđe tekstove, samo da bi ovi i dalje zadržali imena i autorstvo izvornih prevodilaca.
            Jedan od njih je, ovih dana, na jednom forumu, čak kritikovao moju blagu promenu naslova priče koju je on prevodio, tvrdeći da je moja verzija jezički nepropisna. Kada mu je od strane jednog vrsnog lingviste i angliste ukazano da njegova tvrdnja, naprosto, nije tačna, on je sve sveo na sopstveni „sviđizam“; kao, ne sviđa mu se. Ali, kako on reče, sve to njegovo (uključujući sumnje - da li sam preveo iznova ili uzeo njegovo pa promenio i pretvorio u svoje) bilo je „dobronamerno“.
            Evo i ja, zato, sasvim dobronamerno, bez pominjanja ičijeg imena ili želje za šejmingom (shaming) ma kojeg pojedinca, reših da sada sa vama podelim NEKE od ispravki koje sam svojevremeno načinio u prevodima Lavkraftovih priča i eseja tog istog (neimenovanog!) prevodioca. Kažem „neke“ ispravke, zato što nisam vodio evidenciju o svim popravkama od samog početka mog rada na njegovim tekstovima, nego tek kad su se nagomilale toliko da je to počelo da me nervira.  
Dakle, ovo dole navodim isključivo u naučne (i blago zabavljačke?) svrhe, da biste shvatili koliko sve i kakvog vama nevidljivog i neviđenog posla ima iza kulisa, u priređivanju jedne ovakve knjige, odnosno koliko pažnje, znanja i posvećenosti je uloženo da se Lavkraftove reči najtačnije i najefektnije na srpski prenesu. A sve to nasuprot nekima koji samo angažuju trećerazrednog prevodioca i njegov rad bez ikakve provere i popravke objave (Tabernakl i Tika Jovanović) ili, još gore, ukradu hrvatski prevod i samo ga „posrbe“, pa čak i to urade traljavo (Čoban Knežević).  
            Znači, sada ću navesti originalne Lavkraftove fraze i rečenice koji su se pre više godina našli izgubljeni u prevodu (ne)pomenutog prevodioca, ali su na sreću bili primećeni i popravljeni od strane urednika (yours truly), tako da ništa od ovih nebuloza nećete videti u ULTIMATIVNOM IZDANJU NEKRONOMIKONA:

Only the human scenes and characters must have human qualities.
= Samo ljudska čula i crte moraju da imaju ljudske osobine.
(Treba: ...prizori i likovi...)

...react to it with adequate emotions.
= reaguju sa očiglednim emocijama.
(Treba: ...sa prikladnim emocijama.)

...with all the care & verisimilitude of an actual hoax
= svom veštinom i višestranošću prave obmane
(Treba: ...verodostojnošću, ili ubedljivošću...)

...was a wholly superficial rationalisation
= potpuno površna motivacija
(Treba: ...racionalizacija, ili opravdavanje)

My own temperament, I should say, is one of scientific indifferentism
= Trebalo bi da napomenem da sam ja po naravi indiferentan prema nauci
(Treba: Trebalo bi da napomenem da ja gajim temperament naučnog indiferentizma...)
Ovde se radi o specifičnom elementu HPL-ovog svetonazora; naučni indiferentizam nikako ne znači indiferentnost prema nauci – što bi svako ko je upoznat sa HPL-ovim nazorima morao znati.


Though working independently of the Surrealists,
= Nezavisno radeći sa nadrealistima,
(Treba: ...radeći nezavisno od nadrealista)

=Dokaz u pudingu
(Treba: ...Rog ne laže)

the adverse criticisms
razne kritike
(Treba: negativne kritike)

a background of literalism.
= književnu podlogu
(Treba: pozadinu doslovnosti)

I do not tag my tales with copy-book morals
= ne opterećujem svoje priče kopiranim moralom
(Treba: udžbeničkim moralom)

the eternal in the ephemeral
= večno u bestelesnom
(Treba: u prolaznom, efemernom...)

Like the late Mr. Wilde, “I live in terror of not being misunderstood.”
= Kao pokojni gospodin Vajld, „živim u strahu da me neće razumeti“.
(Treba: „živim u strahu da neću biti pogrešno shvaćen.“)
Gore je jedan tipičan Vajldov vickasti paradoks neshvaćen i srozan na prostodušnu suprotnost.


...the world is indeed comic, but the joke is on mankind
= da je svet zaista smešan, ali da se smeje ljudskome rodu
(Treba: ...ali šala je na račun ljudskog roda)

...trace of “wholesomeness” lacking in the products of my riper years.
= traga „celovitosti“, čega nema u delima nastalim u mojim zrelijim godinama
(Treba: traga „dobrog ukusa“...)

...horned waning moon
= rogati mesec u uštapu
(Treba: mesec u poslednjoj četvrti)
Inače, ovaj prevodilac obožava reč „uštap“ i koristi je za svaku bogovetnu Mesečevu menu, uglavnom pogrešno, pa tako i za Lavkraftov česti „gibbous Moon“...

...watched the troubled sand
=motrio na namučeni pesak
(Treba: pomereni pesak)

It is only in the terrible phantasms of drugs or delirium that any other man can have such a descent as mine.
Taj silazak može se zamisliti samo pomoću droga ili u derilijumu.
(Treba: Jedino u užasnim prikazanjima droga ili delirijuma iko drugi može da doživi takvu propast poput moje.)
Nije shvaćeno ni kakav „silazak“ se opisuje, niti je preneta sasvim osobena Lavkraftova frazeologija, dakle, ni slovo ni duh ni značenje nisu preneti.

The unreverberate blackness of the abyss.
= Nepromenljivo crnilo bezdana
(Treba: Neodjekujuće crnilo)

were oblong and horizontal
= bile su ovalne i vodoravne
(Treba: duguljaste)

went out on the moor and burned himself
= otišao na pristanište i spalio se
(Treba: otišao u močvarište...)

...whether to call them steps or mere footholds in a precipitous descent.
= da li da ih zovem stepenicama, ili hvatovima za ruke u okomitom spustu.
(Treba: stepenicama, ili pukim uporištima za stopala...)


            Pomenutom „okomitom“ spustu (umesto srpski rečeno – vertikalnom) treba dodati i druge učestale kroatizme izbačene iz prevoda istog ovog prevodioca, kao što su „dapače“ i „učinkovito“, zatim greške iz nepismenosti ili nepažnje kao što su „mnogo brojnih“, „devetnaesto vekovnoj“, „blasvemičnih“, neudubljenosti – „Alahazred“ i prosto elementarne književmo-teorijske neupućenosti: „romanticizam“ umesto romantizam, a „fikcija“ tamo gde je tačnije i prikladnije reći – proza. I sve to (i još mnogo više što nisam zabeležio smesta) na samo nekih pedesetak kartica prevoda...
            E, i onda taj isti prevodilac „dobronamerno“ kritikuje moj naslov (sasvim ispravan; i pravopisno i stilski je tačan i veran duhu izvornog naslova) – i još se čudi zašto sam „njegovu“ priču iznova sam preveo, umesto da ponovo stavim ovo njegovo!
            Ali dobro, nema veze; toliko o tome. Mislim da su gorenavedeni primeri više nego slikoviti i rečiti sami po sebi i da im ne treba dalje obrazlaganje.

            * * *

            Ali ni to nije sve!
            Nisu prevodioci jedini koji brljaju; to umeju da urade i loši lektori. Recimo, tek sređujući tekstove za ULTIMATIVNI NEKRONOMIKON primetio sam da mi je nesrećna lektorka još na I izdanju – bez pitanja – oskrnavila prevod priče „Gonič“, za koju sam, da nevolja bude veća, intimno vezan jer to je bio moj prvi prevod Lavkrafta na srpski, koji sam uradio kad sam imao 22 godine, i koji je u mojoj, odličnoj, nedirnutoj verziji, izašao prvo u Emitoru a onda i u Znaku sagite br. 5, samo da bi ga tamo neka neostvarena spisateljica dočekala na pragu prvog NEKRONOMIKONA i osakatila.
            Naime, priča spada u najžešću „pulp“ fazu HPL opusa, kada je bio pod snažnim i eksplicitnim uticajem Poa, i pisana je u poovskom „zadihanom“ prvom licu (kao npr. u „Berenisi“ ili „Izdajničkom srcu“). Dakle, narator je uzbuđen, govori napadno melodramatičnim glasom, što se vidi u njegovim isprekidanim i nagomilanim rečenicama podeljenim crticama a ne tačkama. Lektorka je, školski, udžbenički, odlikaški, ali sasvim ćoravo za smisao i duh dela, uzela pa „popravljala“ te rečenice tako što je umesto crtica ubacivala zareze, pa i tačke tamo gde joj se činilo da je previše misli ili tvrdnji natrpano u jednu rečenicu. Tamo gde Lavkraft (i ja kao prevodilac) iskazuje uzbuđenje, melodramu, snažnu emociju, lektorka svojom intervencijom tekst svodi na ravan, razuman, smiren, razložno izložen tekst kao da ga čita spiker TV dnevnika a ne čovek na ivici samoubistva!  
Evo par primera.

Ghoul:
Kipovi i slike stajahu tamo - sve sa paklenim prizorima - i neke od njih smo Sen-Džon i ja uradili.

Lektorka:
Kipovi i slike su stajali tamo, predstavljajući prizore pakla, a neke od njih smo Sen-Džon i ja sami uradili.


Ghoul:
Prisećam se tog prizora u ovim poslednjim trenucima - bledog jesenjeg meseca nad grobovima kako baca duge i stravične senke; grotesknog drveća što mlitavo visi da bi se srelo sa zapuštenom travom i spomenicima što se rone; brojnih legija čudno kolosalnih slepih miševa koji su leteli naspram meseca; pradrevne crkve obrasle puzavicama, kako ogromnim sablasnim prstom pokazuje u olovno nebo, svetlucavih insekata koji su plesali poput plamenih iskri pod tisama u udaljenom uglu; zadaha blata, vegetacije i drugih, teže odredljivih stvari koje su se blago stapale u noćnom vetru sa dalekih močvara i mora; i, što je najgore od svega, udaljenog, dubokog zavijanja nekog džinovskog psa koga nismo mogli da vidimo niti tačno da odredimo gde je.

Lektorka:
Prisećam se i brojnih legija čudno ogromnih slepih miševa, koji su leteli spram meseca, pradrevne crkve obrasle puzavicama koja ogromnim sablasnim prstom upire u olovno nebo, svetlucavih insekata koji su plesali poput plamenih iskri pod tisama u udaljenom uglu, sećam se zadaha blata, vegetacije i drugih, manje određenih stvari koje su se blago stapale u noćnom vetru sa dalekih močvara i mora i, što je najgore od svega, sećam se udaljenog, dubokog zavijanja nekog džinovskog psa koga nismo mogli da vidimo, niti tačno da odredimo gde je.

            I sve tako, u tom stilu.
            I zato, velim, tek u III, ultimativnom izdanju - pažljivo pregledanom, prevedenom i lektorisanom – čitaćete Lavkrafta onako kako treba i kako on zaslužuje.
            Pretplata je u toku, a svi detalji o tom izdanju nalaze se OVDE.