GHOUL'S GUILTY PLEASURES (2) - 80s POP

ako moja 'grešna' uživanja u nekim mekšim oblicima 'metala' (tačnije, pretežno 'hard-rocka') na kompilaciji GHOUL'S GUILTY PLEASURES (1) - 80s METAL još i imaju neke daleke veze sa onim što inače slušam (mada je SCORPIONS otprilike as far as one can get away from, say, CARCASS or MORBID ANGEL!) – evo sad nečeg još luđeg i daljeg: POP pesme kojih ne samo što se ne gnušam, nego ih čak vrlo rado volim čuti!!!

evo, skrpio sam ciglih 21 komada pop stvari idealnih da razvesele ove gotski oblačno-kišne junske dane onima kojima belo nebo i zvuk kiše u olucima nisu po sebi razveseljavajuć (meni jesu).

znači, bez predrasuda, bez ograničenja, stavio sam u izbor čak i neke grupe kojih se militantno gnušam (U2, ABBA...) ili neke freako-weirdo gay-popere (DEAD OR ALIVE, wtf?!) ili Huper poster-babes kao kajli – jedino merilo je da sam, u ranijim danima svoje mladosti, uživao u ovim pesmama, i da su mi i dan-danas uhu drage.

kakvo ludilo, juče uhvatih sebe kako na repeat barem sat-dva slušam Lay All Your Love on Me od ABBA-e! that's the power of pop!

kao i prošlog puta,

zvezdicama sam obeležio svoje mega-favorite.

da biste preko MEDIAFIRE skinuli fajl sa MP3 pjesmama, samo kliknite na linkovani NASLOV kompilacije dole.

GHOUL'S GUILTY POP PLEASURES

ABBA – Lay All Your Love on Me*

ALPHAVILLE – Big In Japan*

BANGLES – Walk Like An Egyptian

BLACK - Everything's Coming Up Roses*

BLACK – Wonderful Life

CINDY LAUPER – Girls Just Wanna Have Fun

CYNDI LAUPER – True Colors*

DEAD OR ALIVE – You Spin Me Round - Like A Record*

DEPECHE MODE – Enjoy the Silence*

EURYTHMICS – Sweet Dreams Are Made of This*

KYLIE MINOGUE – Confide in Me*

MEN WITHOUT HATS – Safety Dance

PET SHOP BOYS – It's a Sin*

PIXIES – Where is My Mind*

SOFT CELL – Tainted Love*

STATUS QUO - I'm in the Army Now

TANITA TIKARAM – Twist in My Sobriety

THE BEATLES – While My Guitar Gently Weeps

ULTRAVOX – Vienna

U2 - New Year's Day

VISAGE – Fade To Grey*

CELE KULA u RUE MORGUE magazinu

ovo je stara vest, ali niko je do sada od hororista u srbiji nije provalio, a ionako po svojoj prirodi nije vremenski ograničena da bi bila zastarela, jer se tiče večitih stvari, pa ništa ne gubimo što je tek sada ovde plasiram.

dakle, u jednom od 3-4 najpoznatija (i najbolja) horor magazina na svetu, u kanadskom RUE MORGUE, u broju 75 (jan/feb. 2008), izvesni Mario DeGiglio-Bellemare objavio je simpatičan putopis iz srbije sa akcentom na niškoj ćele kuli, koja je zbog svojih lobanja (i unikatnosti) valjda bila dovoljno egzotična za taj horror magazin. a sigurno je pripomogla i činjenica da ga je u to vreme uređivala srpska ćerka, jovanka vučković.

text je vrlo dobar, objektivan, solidno potkovan i blaženo lišen uobičajenog, direktnog ili indirektnog kultur-rasizma u textovima zapadnjaka koji zađu u zemlje 'iza velike šume'. odsustvu predrasuda, podsmešljivosti i sl. svakako pomaže što je 'partnerka' autora texta – srpkinja, pa je tako mogao da se direktnije upozna sa zemljom, istorijom, ljudima, i napiše ovaj sasvim solidan text.

ja sam ga priredio za blog (tj. OCR-ovao), a mario je dao svoju saglasnost da se to ovde objavi (uz napomenu da su mu poslednju rečenicu pojeli u prelomu). evo texta koji zauzima 66. i 67. stranu 75. broja RUE MORGUE.

As I travel by bus toward the city of Nis (pronounced "Nish"), in southern Serbia, I recall the Western travel myth of going East recounted in Bram Stoker's legendary 1897 novel Dracula. In the first paragraph of the book we find protagonist Jonathan Harker recounting his coach journey to Castle Dracula: "The impression I had was that we were leaving the West and entering the East; the most Western of bridges over the Danube, which is here of noble width and depth, took us among the traditions of Turkish rule." While Harker was describing the Hungarian landscape in his journals, his description of the impact of Turkish rule in the Balkans is still very tangible in this part of Serbia.

Nis is an ancient place, a crossroads between Asia Minor and Europe, a city that was considered a commercial gateway between the East and West. Contemporary Nis, however, is not very impressive; it feels a little drab, with an air of grim abandonment and decline. This is primarily because the industry created there under socialism has been decimated by economic sanctions, the 1999 NATO bombing and radical downsizing.

Walking around the city, I notice traces of Turkish rule everywhere, such as the old Turkish fortress with its elegant Turkish bath (now a restaurant) from the 15th century and the Mosque of Bali Beg from the 16th century. After leaving the fortress, I take an east-bound bus to the infamous Cela Kula (pronounced "Chela Koola") monument, a.k.a. The Skull Tower. This grisly destination is the most visited tourist attraction in the city, a macabre monument marking Serbian resistance to Turkish rule.

Cela Kula sits in a rather undistinguished part of town with expansive green areas turned yellow by the extreme summer heat. A small sign points the way to the ticket and souvenir shop. The man working there is a history student named Milan; he is also my guide.

As we walk over to what is a relatively small and unassuming structure, I observe that it's topped by a hexagon-shaped design with round stained-glass windows recalling the typical Eastern Orthodox churches of the region. But this structure is much, much different from Orthodox churches. For one thing, smiling skulls stare down at you from the decor on the exterior. We walk into the chapel and circle around what is basically a mound of dried earth and stone - rising about twelve feet high - with skulls embedded in it. I ask Milan if the tourists who come here think the skulls are too macabre. He responds, "Westerners, yes, but not Serbian tourists. For them, this is a very important place."

According to Milan, most foreigners who visit the site know nothing about Serbian history. He explains that many of Serbia's national heroes are men and women who resisted the Turks. The most famous Serbian rebel is Karadjordje (or Black George), who was the leader of the first of two Serbian uprisings against the Turks in 1804 and whose statue towers over Belgrade's Republic Square.

In 1809, during the First Uprising, in Cegar Hill near Nis, Serbian insurrectionists were overpowered and outnumbered by Turkish forces. Instead of surrendering to the Turks, Serbian General Stevan Sindelic famously blew himself up by igniting a gunpowder store. It is estimated that 3000 Serbs died in this incident and at least double the number of Turk soldiers. Turkish commander Pasha Hurshid was so infuriated by this act of rebellion that he sent soldiers to hack the heads off the Serbian corpses, which were skinned and then mounted in rows on a specially built twelve-foot-high tower. Originally, 952 skulls were mounted, with the head of Sindilic at the top of the heap.

The Turks created this monument on the road to Constantinople to show other Serb insurrectionists what happens when the Ottoman empire is opposed. But instead, this monument became a marker of Serb courage in the face of imperial invaders. The tower stood in open air up until the liberation of Nis in 1878. By this time, many of the skulls had been removed by relatives of the rebels, stolen by souvenir hunters and/or simply damaged by the weather. In 1893, the chapel was erected around the tower and the place became an important site for national remembrance.

While only 58 skulls remain today, there are descriptions of the tower from the 19th century that tell us more about it. In 1833, French poet Alphonse de Lamartine wrote, "The skulls, bleached by the sun and rain...completely covered the victory monument. Some of the skulls still had hair on them which fluttered in the wind."

You will not find skulls with bits of hair fluttering in the wind at Cela Kula. But you will find skulls that were punctured by bullets and cut open by swords. While diminished in scope over the years, the site remains a shocking reminder of the price many Serbs paid for liberation. Sindilic's skull has been removed from the tower and placed in a glass case, but the remaining skulls still embedded there give off an air of stoic menace.

In Dracula, the Count identifies himself as part of this lineage that fought the Turks. In the journal of Harker, the book describes the following: '"When was redeemed that great shame of my nation, the shame of Cassova, when the flags of the Wallach and the Magyar went down beneath the Crescent; who was it but one of my own race who as Voivode crossed the Danube and beat the Turk on his own ground! This was a Dracula indeed!'"

Milan explains that the event the fictional Count is referring to is the now mythologized battle at Kosovo (not too far south of Nis), when Serbs were first defeated by the Ottoman Empire in 1389. Dracula is claiming that since this defeat, members of his family have fought the Turks on the other side of the Danube, where the Ottomans ruled. Cela Kula represents the longstanding bloody struggle that was so central to Dracula's persona.

If Count Dracula's family lineage of resistance to Turkish rule is something to go by, though, the area east of the Danube, the "land of phantoms" as it is described in F.W. Murnau's Nosferatu (1922), continues to be haunted by the ghosts of Serbian insurrectionists and rebels whose skulls are featured at Cela Kula. The memorial is not only impressive because of the very palpable check about the very real terror of subjugation under imperial rule.

GHOUL'S GUILTY PLEASURES (1) - 80s METAL

and now for something completely different!

niz započet kompilacijama najboljih horor i najboljih satanističkih melodija načas prekidam jednim skromnim izborom cheesy balada i hard rock cheesa (u 1. delu), te, u 2. delu (coming soon) pop pompeznosti i par pop klasika koji možda nisu cheesy, ali sam ih ipak strpao zajedno sa ovima jer a) nisu muzika koju bi neko očekivao od mene da volem & slušam, b) "mekane" su; c) slušao sam ih i voleo u 1980-im, i d) zato što mi se može!

eto, nešto mi tako došlo, pa se prisetih stvari koje sam kao mlađi tinejdžer slušao pre četvrt veka na radio nišu u emisiji 'spektar', a potom i na 'hitu Bg 202' i reših da proverim kako sad zvuče pesme od kojih neke nisam čuo bukvalno decenijama, a za neke tek sad ospežnom istragom dođoh do otkrića ko ih je izvodio i šta je to zapravo bilo.

okej, možemo se do sutra zajebavati na temu čiza svega ovoga – ali, fuck, ima bre nešto u ovim stvarima što nije samo suva nostalgija! sve ove stvari ovde, bar meni – so help me azathoth! – zvuče vrlo feelgood, i baš ću rado da ih preslušavam posle sveg tog vremena! a ako još neko oće da ih ima na jednom mestu – izvolte!

ja zaista nemam neki naročit fetišistički odnos prema 1980-im kao mnogi moji drugari (uglavnom nešto mlađi od mene): "moja" decenija su ipak 1990-te, jer ipak je to vreme u kome sam zaista sazreo i postao to što sam danas. ipak, ovaj blast from the past bacio me, načas, u vreme u kome sam bio neki drugi ja, i u kome sam još bio rovit za vajanje u ovom ili onom pravcu – kada sam još uvek bio mlad, zelen, zdrav, normalan, čitav... oprostićete mi, nadam se, ovaj kratki intermeco i nostalgični osvrt u pravcu moje misguided mladosti...

neko bi mogo reći da sam BRONSONU dao celu zvezdicu više 'samo' zbog genijalne upotrebe IT'S A SIN-a, i taj neko bi mogo biti u pravu.

neko drugi bi mogo reći da je HOLIDAY nehumano dobra stvar za grupu kakva je SCORPIONS.

neko treći bi se zabezeknuo da mi je i dan-danas RUNAWAY od fuckin' BON ŽOVIJA (!) sjajna, uhu-prijajuća, feelgood stvar. ili da me god-damned DEF LEPPARD i sada radi sa TOO LATE FOR LOVE.

peti će se zabavljati prisustvom KYLIE MINOGUE ili BANGLESicama na POP kompilaciji, ili zgražavati što sam THE BEATLES stavio u to društvo. što se mene tiče, jedini kriterijum za ove izbore bio je:

- da sam te stvari voleo i slušao u 80im i ranim 90im

- da i danas mogu rado da ih čujem

- da su u ponečemu manje ili više cheesy

- da su manje ili više odmaknute od stvari koje inače danas slušam.

zbog poslednje-navedenog kriterijuma, u ovom izboru nisu stvari koje baš nimalo ne osećam kao 'guilty' pleasure, tj. koje sam slušao u vreme kada ove 'grešne', a koje rado slušam i danas (FAITH NO MORE, METALLICA, SLAYER, SEPULTURA i sl. odnosno, u pop duhu, THE CURE, SISTERS OF MERCY i sl.) ili klasici koje ne slušam baš često, ali koje ne bih mogo nazvati cheesy (ROLLING STONES, BLACK SABBATH, DEEP PURPLE, LED ZEPPELIN...).

sigurno sam ponešto zaboravio i za neki dan ili nedelju ću da se setim, al da ga bem, ne treba ovo previše ozbiljno shvatati in the first place. evo, ovog časa se setih SULTANS OF SWING, koji bi lego sa metal-rokerima, ali taj fajl je već gotov i okačen, a glupo mi da ga mećem uz JURITMIKS instead. ionako se ni ovde nisam pretrzao od žanrovske čistote (CLASH i PEPPERS uz metalce, npr).

btw, ovo gore, za 'grešno' zadovoljstvo – to je samo moje zezanje sa ustaljenom frazom – katoličkim oximoronom za morone. ako moram da nacrtam, ne vidim ništa (po)grešno u slušanju ovih ovde odabranih stvari!

ko zna, znaće, ko ne zna – neznaće, i to mu je to.

ps: hvala družini koja mi je preko fejbuka došaptava neke sugestije u mojim pokušajima prisećanja: nekoliko pesama se našlo baš sada baš ovde samo zato što su me vesna, bojan, ivan i alexandar munuli u virtuelna FB rebra i podsetili na neke pjesme koje su u mom sjećanju već prekrili snjegulj, ruzmarin i šaš...

zvezdicama sam obeležio svoje mega-favorite.

da biste skinuli MEDIAFIRE fajl sa MP3 pjesmama, samo kliknite na linkovani NASLOV kompilacije dole.

  GHOUL'S GUILTY METAL PLEASURES  

ALICE COOPER – Poison

BON JOVI – Runaway*

BON JOVI – You Give Love a Bad Name

BONFIRE – Sword And Stone*

CLASH – Rock The Casbah

DEF LEPPARD – Too Late for Love*

EUROPE – Final Countdown

GUNS 'N' ROSES – Sweet Child O' Mine

HELLOWEEN – Halloween

JUDAS PRIEST – Painkiller*

KING DIAMOND – Welcome Home*

KISS – I Was Made for Loving You*

MEGADETH – No More Mr. Nice Guy

SCORPIONS – Holiday*

SCORPIONS – No One Like You*

SCORPIONS – Still loving you

SKID ROW – 18 and Life*

THE RED HOT CHILI PEPPERS - Give It Away

TWISTED SISTER – Burn in Hell

WHITESNAKE – Fool For Your Loving

WHITESNAKE – Here I go Again*

(u idućem nastavku: POP PLEASURES!)

FARAON (1966)

 ***  

 3+ 

FARAON by Jerzy Kawalerowicz je najbolji slabi film koji sam gledao – ako ne ikada, a ono barem za vrlo dugo vremena unazad. stvarno, ne pamtim kada sam poslednji put ovoliko uživao u nekom filmu za koji ne bih iskreno mogao reći da je zaista dobar, a da se, pritom, ne radi o nekom "so good it's bad" trešu.

FARAON nije treš, čak naprotiv, ovo je ozbiljan pokušaj filmmejkinga, ali ga jebe što je scenario izrazito nedokuvan i otuđujuće uninvolving.

izmiče mi poenta ovog filma: zaista ne razumem šta se njime htelo. govori o faraonu ramzesu XIII i njegovom sukobu sa popovima koji gomilaju zlato, a on bi ga hteo, dal za sebe ili za narod, nije baš najjasnije. za nekoga ko je u centru pažnje tokom svih 2 sata i 25 minuta (koliko traje ova dostupna verzija – a postoje i neke duže), ovaj faraon je vanredno šućmurast, nedorečen, nejasan lik.

gledam ga 2,5 sata, i opet mi nije jasno what makes him tick: čas se učini da je fin momak, saosećajan, čovečan, želi dobro svom narodu – a čas izgleda kao čisti proračunati zlatoljubac koji se s popovima rve i kači da bi im uzeo zlato koje ovi čuvaju 'za crne dane', iako crni khem trenutno nije u nimalo svetloj situaciji.

distanca koju film ima prema svojim likovima i dešavanjima je tolika da se to retko viđa: ok, osvežavajuće je odsustvo melodrame i jeftinih holivudskih fazona (ne očekujte KLEOPATRU ovde!). takođe je prijatno videti ovaj ambijent i ikonografiju stavljene u službu nečega što nije sapunska opera, no-branier akcijaš, razmetljivi 'epik' ili pak sf-fantazija (uostalom, ovo je rađeno pre denikena, i sa nešto pametnijim ambicijama).

ali, s druge strane, nije baš najjasnije šta, tačno, na pameti ima ovaj FARAON. u pogledu priče o sukobu vladara i popova film zaista ne nudi ništa novo niti posebno: čak je toliko 'ravan' u svom tretmanu teme da kao da izbegava da se bavi njome, ili se tek zadovoljava njenim prozaičnim ilustrovanjem bez istraživanja ikakve ljudske drame ili značajnijeg idejnog (i ideološkog) potencijala.

drugim rečima, ako rešite da ovo gledate kako biste nešto novo i originalno (ili barem staro, ali potentno prikazano) saznali o mehanizmima moći, vladanja, kraljevanja, o sukobu svetovne i duhovne vlasti ili bilo čemu sličnome – ne očekujte mnogo.

glavni razlog da se FARAON gleda – i glavni koreni sladostrasnih, grdnih užitaka koje pruža – sastoje se u raskošnoj rekonstrukciji epohe, ambijenata, enterijera i exterijera, kostima i drugih čuda koja stari egipat čine fascinantnim: to je izvedeno sa budžetom na kome se, izgleda, nije štedelo, i pompezne građevine, hramovi, itd, izgledaju uverljivo i živo, a ne kao kartonske kulise koje drhte na povetarcu.

osim toga, neke scene su zaista snimane kraj egipatskih hramova, kao i pored piramida u gizi, i ceo FARAON ima zadivljujuće odsustvo fejk ugođaja obično povezanog sa filmovima o starom egiptu (kojih ionako nema onoliko koliko bi valjalo!).

poljaci su, uostalom, u posedu meni nejasne alhemije vezane za filmsku vizuelnost, i neki od najvećih svetskih direktora fotografije su baš poljaci. bem li ga kako i zašto. ako neko zna odgovor, nek mi javi, stvarno me zanima. ne verujem da sam prvi koji je zapazio da ti ljudi imaju neke od najlepše slikanih filmova ikada i igde, a tu mađiju primenjuju i kad rade kao gastarbajteri. ponekad pomislim da su ameri smislili sve one grdne viceve o poljacima samo da bi im se osvetili što oni nikad neće umeti da slikaju filmove tako dobro kako i najprosečniji i najmanje poznati njihovi dir. fotografije rade čak i u beskrajno neambicioznijim i smešnijim produkcijama od FARAONA.

tako i ovde: stari egipat je uslikan tačno onako kako treba, sa jarko plavim nebom i žarkim bogom ra na njemu i žešće osvetljenom, skoro sagorelom pustinjom pod njim i sa zlaćanim kamenjem u hramovima i na skulpturama. isto važi i za enterijere, u kojima su senke, i tamo gde treba – mrak, tačno takvi kako treba: to je TO, to je fakin egipat kakav svi imamo u nervima i žilama, u mozgu i u duši. TAKO se to snima, tako se to radi!

gluma je teatralna, i to doprinosi pomenutom otuđujućem učinku – ali, u ovom slučaju, mislim da je to hrabra i plodotvorna odluka, jer te pomalo drvene face i ti ukočeno teatralni dijalozi deluju prikladnije za slikanje, a istovremeno ne preterano približavanje jedne rase kojoj se mi, zapadnjaci iz 21. veka, ne možemo ZAISTA približiti, niti zaista pojmiti njihov frejm ov majnd – ma koliko nam se činilo da je ljudska stoka uvek i svuda ista i da se oduvek vrti oko tih par dosadno istih lažnih novčića (zlato, vlast, pička).

i mada je legitimno tvrditi i prikazivati da ni stari egipćani nisu bili operisani od boljki koje opterećuju i današnje vladare i običan svet, moram reći da je ovaj poljski FARAON – uz sav respekt za postignutu vizualizaciju te epohe – malkice previše opterećen prizemnim, zemaljskim, materijalnim, i da daje vrlo malo nagoveštaja o duhovnom aspektu života tog naroda, ovde jednostavno svedenog na sirotinju raju koju ove glavonje i bukvalno gaze dok se međusobno kolju oko zlata i prevlasti.

reći će neko: pa da, ali to je tako zato što je ovo zapravo politička alegorija koja uopšte ne govori o starim egipćanima, nego pod maskom prikazuje neka dnevnopolitička previranja u tadašnjoj komunjarskoj poljskoj. okej, možda, ali voleo bih da mi taj neko objasni te reference i paralele (if any), jer meni izmiču, i ma koliko se trudio nisam uspeo da vidim neku iole relevantnu paralelu sa poljskom u 1960-im. (a žestoko se nadam da ona i ne postoji, jer bi to srozalo ionako idejno tanušan filmić na nivo nekakve jadne satire.)

da sumiram: FARAON je raj za oko, naročito ako ste frik za stari egipat (a kako bi iko mogao da ne bude?!) – ali je tanak na nivou priče, ideja, pa čak i drame: radije nego konvencionalni film, sa likovima, zapletom, konfliktom, tenzijom, raspletom, kulminacijom, katarzom i sličnim stvarima, ovo je jedna glomazna, masno bogata pokretna slikovnica, unikatno autentična, ali ipak – dvodimenzionalna, bez dubine.

Dejan Ognjanović - Intervju za GLAS SRPSKE

-->

Ovo je puna verzija intervjua koji sam dao ovom listu pre par godina. Objavljena je skraćena verzija, a evo sada, po prvi put, svega toga u potpunosti.

Prema Žanu Delimou u 16. i 17. vijeku nastajala je obimna literatura o đavolu. Koliko je pojava štampe – posebno djela štampana u periodu od 1576. do 1625. koju su stvarali gornji slojevi društva – uticala na pojavu horor žanra, pogotovo što se već u tom dobu javlja (''morbidno'') uživanje pri čitanju takvih knjiga (koje su za teme imale magiju, Satanu i okultizam)?

= Interesovanje za jezovitu tematiku staro je koliko i čovek: bukvalno od vremena kada je živeo u pećinama i kada je, kasnije, sedeo sa porodicom i saplemenicima zbijen oko vatre, dok su oko njih bili nepregledna noć i zavijanje krvožednih zveri. Kada je hrišćanstvo postalo dominantni diskurs zapadne civilizacije, jezovite priče bile su obojene hristijanizovanim konceptima, kao što je Đavo, iako su njihovi koreni mnogo stariji od te konkretne religije. Kroz priče o Đavolu i paganskim svetkovinama ("veštice", "crna magija" i sl.) narod je tokom srednjeg veka zadovoljavao svoju potrebu za ovom vrstom priča, mada ni one o duhovima mrtvih nisu izgubile na aktuelnosti, uprkos hrišćanskoj dogmi koja bi trebalo da potiskuje narodna naklapanja o zagrobnom životu.

Sad, pojava žanra je već nešto drugo, i medijum štampe je definitivno omogućio da se jedna vrsta proizvoda proizvodi masovno i da bude jeftina, tj dostupna širokim krugovima ljudi, uključujući i one sirotije. To je, pak, omogućilo pojavu tzv. popularne književnosti, pa time i horora kao jednog od najstarijih žanrova u okviru nje. Zapravo, strogo gledano, veliki deo današnjih popularnih žanrova, kao što su horor, ali isto tako i SF i detektivska priča, pa čak i erotska, svoje korene u modernom dobu imaju baš u gotskom romanu, tom prototipskom obliku horora.

U to doba postojale su dvije različite predstave o đavolu: jedna paranoična koja je dolazila iz gornjih slojeva društva i druga, narodna, prema kojoj se đavola može laskanjem pridobiti, a takođe ga se može i nasamariti. Kakva je predstava đavola u srpskom filmu i može li se govoriti o razlikama u odnosu na filmove sa zapada?

= Srpskih filmova na ovu temu ima previše malo da bi se moglo govoriti o nekakvim tendencijama i opštim nazorima. Fantastika je ovde uvek bila incident, nešto što padne s neba, niotkuda, i za sobom ne ostavi većeg traga. Tako je i predstava Đavola kod nas, u tih par filmova, zavisila od pojedinačnih autora i njihovih uticaja, a manje od neke lokalne tradicije. To važi za crnogorsko-hrvatski film ČOVJEK KOGA TREBA UBITI, kao i za srpske MAJSTOR I MARGARITA, MI NISMO ANĐELI i ŠEJTANOV RATNIK. Prva dva naslova idu na neku više artističku sliku đavola, dok su druga dva eksplicitno nastali po uzoru na zapadne žanrovske filmove i pop kulturu uopšte.

Da li je pojavom filma đavo obogatio neke svoje sposobnosti, u odnosu na prethodni period i koliko su te nove predstave ušle u kolektivnu svijest ljudi?

= Đavo je vrhunski iskoristio novi medijum pokretnih slika: koliko god on bio uspešan u zastrašivanju (i zavođenju) na nepokretnim ikonama i slikama velikih majstora, tek kada su ove filmskom iluzijom oživele on je mogao da u potpunosti postane gosodar iluzija. Pojavom zvučnog i kolor filma, kao i razvojem specijalnih vizuelnih i kompjuterskih efekata filmskim autorima je omogućeno da oživljavaju i upečatljivijim čine likove, ambijente i svetove kakve ljudi do tada nisu mogli da u tolikoj raskoši i bogatstvu dožive. Ipak, u smislu svojih konotacija, Đavo je ipak manje-više isti stari vrag kakvog znamo još iz srednjevekovnih legendi i klasične književnosti: zavodljiv, opasan, moćan, patetičan, prepreden, glup…

Žena kao satanin pomagač u filmu ili sama njegova inkarnacija.

= Ovo je stara predstava, zasnovana na Bibliji kao izrazito muško-šovinističkom štivu u kome je "čovečica", nastala od Adamovog rebra, prilično loše prošla. Zbog svoje navodno veće senzualnosti žena je prikazivana kao bliža grehu, pa time i Đavolu. Ipak, radi se o predstavi koja je do pojave filma, u XX veku, prilično oslabila, i u modernim vremenima je ne nalazimo toliko često kao u ranijim vekovima. Istina, taj tip žene, femme fatale, ostao je prisutan u nekim drugim žanrovima, a najizrazitije u film noaru, ali u okvirima faustovskog ekrana nalazimo iznenađujuće mali broj demonskih žena.

Eshatološki strahovi u holivudskom filmu – pojava antihrista i strašni sud. Da li se može govoriti o svjesnom izazivanju takvih strahova, kroz filmove, zarad dobijanja kontrole nad masom?

= Ovo se već zove navođenje svedoka! ;) Svakako nije slučajno što su se tematika antihrista i sudnjeg dana, kao i velika navala filmova katastrofe i ekspanzija horor filma, javili tokom turbulentnih 1970ih, kada je Amerika prolazila kroz veliku krizu identiteta (Nikson i afera Votergejt, atentati na predsednike i visoke političke ličnosti, poraz u Vijetnamu, studentski bunt itd.). Sve to se odrazilo i kroz filmove fantastike i horora, ali ne toliko zarad kontrole masa koliko zbog osećaja pred-apokaliptičke atmosfere koja je lebdela u vazduhu, zbog osećaja sloma tradicionalnih vrednosti, koji se u hororu ogledao kroz nalčet filmova o živim mrtvacima koji donose apokalipsu, ili o Đavolu čije ambicije rastu sve do apokaliptičkih razmera.

Provincija kao izvor zla u horor literaturi. Zašto je privlačna?

= Strah od provincije je opšte mesto bilo koje kulture, čija je elita najčešće locirana upravo u velikim gradovima. Iz pozicije velegrada, zapuštena mesta, sela izgubljena u brdima i šumama savršeno su mesto za projektovanje sopstvenih strahova od nepoznatog i potisnutog. To nije samo holivudski kliše: npr. većina Beograđana veruje da čim izađe sa asfalta i ode u neko selo na jugu ili istoku Srbije, tamo ih čekaju incestuozno-degenerisani seljaci-ljudožderi sa sekirama i vilama u rukama, gladni njihove prestoničke krvi.

Domaći horor pisci, njihove teme i specifičnosti.

= Domaći horor pisci su malobrojni i još uvek u potrazi za sopstvenim autentičnim izrazom koji je, za sada, pretežno obojen inostranim, zapadnjačkim uzorima koji su sa tek manje ili više uspeha nakalemljeni na ovdašnji milje. Specifičnosti srpskog folklora, srpskog okruženja, naših osobenih lokacija i ambijenata, našeg mentaliteta i naše krvave istorije vrlo su malo ili nimalo dotaknuti u srpskim horor pričama i romanima koje sam do sada pročitao. Naravno, nadam se da će prirodna početnička faza epigonstva biti prevaziđena i zamenjena zrelijim hororom koji je autentično, nepatvoreno srpski.

Značaj Lavkrafta u svjetskoj književnosti i žanrovskoj literaturi. Da li je bilo problema prilikom prevodjenja priča za zbirku NEKRONOMIKON?

= Lavkraft je prvi pisac koji je svoju stravu podigao do kosmičkih razmera: to više nije strava od oveštalih horor baba-roga, već egzistencijalna strava koja čoveka stavlja u vrlo nezavidan položaj u odnosu na planetu koju nastanjuje i u odnosu na crni, ledeni, indiferentni svemir u kome se ta planeta besciljno vrti. Drugim rečima, on je samosvesno i efektno bogatu tradiciju gotskog horora iz XIX preneo i osavremenio učinivši je prikladnom i XX veku.

Prevod nije bio lak, jer Lavkraftov jezik je naporan, zahtevan, pun arhaizama, radi se o gustoj, baroknoj prozi bogatoj epitetima koji se ne nalaze u svakodnevnom govoru, kao i aluzijama na brojne znana i neznana imena iz istorije, mitologije, književnosti itd. Trebalo je sve to uskladiti tako da na srpskom ne zvuči izveštačeno – videćemo koliko sam u tome uspeo.

Mjesto horor literature u okviru svjetske književnosti i kakvo mjesto ima u srpskoj?

= U svetu je horor učinio velike korake u pravcu prihvatanja od strane tzv. mejnstrima: kursevi o gotiku i hororu postali su skoro nezaobilazni na univerzitetima u Engleskoj i Americi, ali i drugde; objavljuju se ozbiljne studije, zbirke eseja i biografije značajnih autora čija izdanja izlaze u najprestižnijim edicijama. Drugim rečima, horor se izborio za neku vrstu priznanja u svetu kao jednog legitimnog i umetnički potentnog izraza.

U srpskoj sredini horor jedva da postoji kao pojam, kao problem, a kamo li kao nešto čime bi se neko ozbiljnije bavio. Sem par knjiga Ranka Munitića i mojih pokušaja da to promenim, bojim se da je za naše staromodne profesore književnosti i filmske kritičare pred penzijom horor još uvek jedna neozbiljna, infantilna vrsta zabave za posebno morbidne umove nedostojna njihove pomne analize. Srećom, smena generacija će učiniti svoje, a mladi autori i kritičari pokazuju sasvim drugačiji odnos prema žanru uopšte, pa tako i prema hororu.

Privlačnost trash horor filma i na koji način ga treba posmatrati i vrednovati?

= Živimo u vremenima dominante ironije i cinizma prema svemu. Otud i te baba-roge koje su nekada šokirale i prestravljivale naše roditelje nama danas vrlo retko uspevaju da deluju dovoljno ozbiljno za neki strah uporediv sa onim koji su pre samo 2-3 decenije sejali ROZMERINA BEBA, ISTERIVAČ ĐAVOLA, NOĆ VEŠTICA… Današnje generacije odrastaju uz stripove i video igre sa zombijima, vampirima, čudovištima svih oblika, koje doživljavaju kao sebi bliske, pa je zato trash, kao neozbiljan, parodijski intonirani pristup mnogo popularniji. Što se mene tiče, mislim da se radi o pristupu koji ide linijom manjeg otpora, jer uvek je lakše biti neozbiljan nego li ozbiljan.

Razlika između dalekoistočnog i zapadnog horor filma.

= Razlike su brojne, ali ukratko, azijski horor film je mnogo manje opterećen tzv. političkom korektnošću, i onda kada zaroni u mrakove ljudske psihe, to čini na mnogo originalniji i estetski nadahnutiji način nego što radi današnji holivudski film. Američki horor je danas postao suviše predvidiv i bezbedan, više nema onog rizika, subverzije, izmicanja tla pod nogama gledaoca, nema više šoka sem onih jeftinih, prolaznih, sve je svedeno na formulu… S druge strane, Azijati se ne boje da budu nekonvencionalni, dvosmisleni, nedvosmisleno sumorni, tako da je njihov današnji horor – a naročito japanski – u proseku gledano superiorniji u odnosu na američki.

Kada možemo očekivati roman ''Prokletije''?

= Uh, nastavak romana NAŽIVO tek sam počeo da pišem, ali zbog nekih drugih prioriteta –a pre svega magistarskog koji moram da završim – moraće da sačeka još malo. Radi se o znatno ambicioznijem i komplikovanijem romanu nego što je to bio NAŽIVO, i on zahteva mnogo istraživanja kako bi ambijent i kontekst dešavanja bio što ubedljiviji (roman se dešava 1998., većim delom na Kosovu, uglavnom na vrhovima planinskog venca Prokletije). Biće to nešto kao U SRPSKIM PLANINAMA LUDILA, ako samo uspem da svoje zamisli adekvatno oživim na papiru. Bojim se da roman ne treba očekivati pre jeseni 2009. (*Update: Ne treba ga očekivati pre jeseni 2015.)