Kadijević u KINOTECI i u Kinoteci

  

Đorđe Kadijević je napustio ovu dolinu suza u julu mesecu, ali ostali su njegovi filmovi, i oni će se tek gledati, o njima će se tek pisati. Evo nekih najava u tom smislu. 

    U septembarskom broju časopisa KINOTEKA koji izdaje, suprajz, „Jugoslovenska Kinoteka“ (sic), i koji možete već sada kupiti u – da! – Kinoteci, u Uzun Mirkovoj, nalazi se moj esej o Kadiji. Pozamašan je, ima skoro 20 kartica teksta. Ovako su ga najavili na sajtu Kinoteke:

 

„O reditelju i scenaristi Đorđu Kadijeviću, koji je ostavio izuzetan trag u okviru crnog talasa, u žanru horora i fantastike, kao i u televizijskom radu, piše Dejan Ognjanović, ocenjujući da se već u debitantskom filmu „Praznik“ (1967) sažimaju čitava poetika i svetonazor ovog unikatnog i apartnog autora, ali se tu ogleda i nagoveštaj njegove sudbine: da bude istovremeno i zapažen i skrajnut. Veličina opusa Kadijevića, posmatrana kroz brojke, ne deluje impozantno – pet bioskopskih i dvanaest televizijskih filmova, kao i dve TV serije, ali ako se posmatra iz ugla umetničke ostvarenosti i kulturnog značaja, Kadijevićev doprinos srpskoj kinematografiji od prvorazrednog je značaja. Jedan od ključnih kvaliteta bilo je njegovo umeće da s malo reči kaže mnogo, pa još da to bude upečatljivo, što se utiskuje u svest i tu ostaje, ističe Ognjanović.“

 

            Naslov tog teksta je „ĐORĐE KADIJEVIĆ: VIŠE OD FILMA“, i radi se o potpuno novom tekstu pisanom sada, ovom prigodom. Trudio sam se da bude dostojan svog povoda, dakle uradio sam ga najbolje što sam mogao i umeo, a na čitaocima je da prosude koliko sam uspeo u ambiciji da sažmem ono najvažnije o Kadiji.

            Evo kako glasi početak.

 

ĐORĐE KADIJEVIĆ: VIŠE OD FILMA

(c) Dejan Ognjanović

 

 

Veličina opusa Đorđa Kadijevića, posmatrana kroz brojke, ne deluje impozantno. Broj filmova koje je realizovao u upadljivoj je nesrazmeri s njegovim dugim životom. Napustio nas je u julu 2026, prerano, u svojoj 94. godini života, a iza sebe je ostavio pet bioskopskih i dvanaest televizijskih filmova, kao i dve TV serije: jednu u šesnaest epizoda, a drugu u četiri. Ali, veličinu jednog stvaralačkog opusa ne čine brojevi, već trajna postignuća koja se ne mogu jednostavno meriti i prebrojavati. Ako se posmatra iz ugla umetničke ostvarenosti i kulturnog značaja, Kadijevićev doprinos srpskoj kinematografiji od prvorazrednog je značaja.

Jedan od ključnih kvaliteta koji ga je odlikovao i kao stvaraoca i kao sagovornika bilo je retko umeće da sa malo reči kaže mnogo, pa još da to bude upečatljivo, što se utiskuje u svest i tu ostaje. Takvi su mu bili i filmovi. Svaki od njih, bez izuzetka. Čak i onaj kojega se odrekao.

            Navedenome odmah valja dodati još jedan suštinski kvalitet: Đorđe Kadijević je bio rođeni filmadžija. Njegovo vanfilmsko obrazovanje istoričara umetnosti lako ga je, u filmskom stvaranju, moglo odvući u pravcu sterilnog akademizma i napadnog intelektualizma – ali zapravo nije, ni blizu. Isto tako, činjenica da je veći deo svog opusa stvorio radeći za televiziju, lako ga je mogla dovesti u poziciju rutinera i zanatlije, profesionalnog izvođača radova – ali ni to se nije desilo, ništa nalik tome. Zahvaljujući svom urođenom instinktu za filmsko i dramsko, on je izbegao i Scilu i Haribdu. Postao je, već od prvog svog filma, jedino što je mogao biti – Đorđe Kadijević: istinski unikatna i apartna pojava u našoj kinematografiji.

(...) 

Zatim slede poglavlja s naslovima: „Praznik filma“, „Mali veliki ekran“, „Nacionalno i nadnacionalno“ i „Antiklimaks“...

na snimanju PUKOVNIKOVICE

 

            A to nije sve. Časopis „Kinoteka“ esejima o Đorđu Kadijeviću, Vlatku Giliću i Oliveri Katarini odaje počast izuzetnim ličnostima naše kinematografije koje su preminule tokom ovog leta. Dakle, ima baš puno toga vrednog da se čita u ovom broju, jer mnogo nas je velikana napustilo ovog leta koji su imali manji ili veći dodir sa hororom.

            Pored Kadije, tu je i Gilić sa tmurno-grozomornom KIČMOM. Tekst o njemu najavljuju ovako:

 

„Autorska vizija još jednog izuzetno značajnog reditelja i scenariste Vlatka Gilića takođe je, kako piše Jovan Marković, okrenuta ka mitskom, arhetipskom, metafizičkom, u određenoj meri i onostranom. Gilić je stvaralačke vrhunce ostvario prevashodno na granici između dokumentarnog i igranog: svojevrsna preplitanja i napetost ta dva pristupa filmu predstavljaju najintrigantnije karakteristike njegovog opusa. U kratkom metru dosegao je tako visoke umetničke domete da se može smatrati značajnim i u svetskim okvirima. Posle desetak kratkometražnih i dva dugometražna filma, nastavio je da radi kao profesor režije na Akademiji umetnosti u Novom Sadu. Za naredne, mnogobrojne scenarije nikako nije dobijao sredstva, te se iz protesta povukao i sa filma i iz javnosti, podseća Marković.“

 

Tu je i Olivera, koja je horor zadužila sa DEVIČANSKOM SVIRKOM i MARK OF THE DEVIL, a u ovoj KINOTECI možete čitati i članke o Čaku Raselu (na čije vas horor remeke ne moram podsećati) i o Semu Nilu (takođe). Tim Kari je otišao kad je broj već bio zaključen, pa će on verovatno svoj omaž dobiti u oktobarskom broju.

            Kao što je običaj Kinoteke, kada premine neki filmski velikan, ovo sve znači da ćete tokom septembra moći da pogledate izbore filmova koje su ovi radili.

Program Jugoslovenske kinoteke Sećanje na… posvećen velikom filmskom i televizijskom reditelju, scenaristi, istoričaru umetnosti i likovnom kritičaru Đorđu Kadijeviću (1933-2026), biće održan od 6. do 11. septembra u sali „Makavejev“.

https://www.kinoteka.org.rs/retrospektiva-filmova-djordja-kadijevica/

            Napomena: biće prikazani samo njegovi bioskopski filmovi jer su trenutno prava na njegove TV filmove u „pravnom vakuumu“, do okončanja ostavinske rasprave o Kadijinoj zaostavštini.

            Pogledajte samo ovu nedelju dana spektakularno zanimljivog (i mestimično hororičnog) programa u Kinoteci!

            Posebni pečat preporuke: overite GILIĆEVE filmove obavezno na velikom platnu! Da, to važi i za njegove kratke. Ovo je retka prilika da se vidi nešto tako genijalno i vizuelno bogato, a da nije na skrnavom maloekranskom Jutjubu ili tako negde u VHS-TV ripu.

 

 

Nedelja, 6. 9.

 

SEĆANjE NA... OLIVERA KATARINA

17.00 DOBRA KOB (JUG, 1964)

Uloge: Velimir Bata Živojinović, Olivera Katarina

Režija: Milutin Kosovac

 

SEĆANjE NA... ĐORĐE KADIJEVIĆ

19.00 PRAZNIK (JUG, 1967)

Uloge: Jovan Janićijević, Dušan Janićijević

Režija: Đorđe Kadijević

 

SEĆANjE NA... ČAK RASEL

21.00 STRAVA U ULICI BRESTOVA 3: RATNICI SNOVA (SAD, 1987)

A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors

Uloge: Heder Langenkamp (Heather Langenkamp), Robert Inglund (Robert Englund) Režija: Čak Rasel (Chuck Russell)

 

Ponedeljak, 7. 9.

SEĆANjE NA... OLIVERA KATARINA

17.00 ROJ (JUG, 1966)

Uloge: Rade Marković, Olivera Katarina

Režija: Miodrag Mića Popović

 

SIE FEJ - Zlatni pečat Kinoteke

19.00 MONGOLSKA PRIČA (HK/KIN, 1995)

Hei jun ma/ A Mongolian Tale

Uloge: Dalarsurong (Dalarsurong), Renhua Na (Renhua Na)

Režija: Sie Fej (Xie Fei)

 

SEĆANjE NA... ĐORĐE KADIJEVIĆ

21.00 POHOD (JUG, 1968)

Uloge: Slobodan Cica Perović, Janez Vrhovec Režija: Đorđe Kadijević

 

 

Utorak, 8. 9.

 

SEĆANjE NA... OLIVERA KATARINA

17.00 SAN (JUG, 1966)

Uloge: Ljubiša Samardžić, Olivera Katarina

Režija: Mladomir Puriša Đorđević

SEĆANjE NA... ĐORĐE KADIJEVIĆ

 

19.00 ŽARKI (JUG, 1970)

Uloge: Dragomir Bojanić Gidra, Pavle Vuisić

Režija: Đorđe Kadijević

 

SEĆANjE NA... ČAK RASEL

21.00 MASKA (SAD, 1994)

The Mask

Uloge: Džim Keri (Jim Carrey), Kameron Dijaz (Cameron Diaz) Režija: Čak Rasel (Chuck Russel)

 

 

Sreda, 9. 9.

 

SEĆANjE NA... OLIVERA KATARINA

17.00 VOJNIK (JUG, 1966)

Uloge: Rade Marković, Olivera Katarina

Režija: Džordž P. Brejkston (George P. Breakston)

 

 

SEĆANjE NA... ĐORĐE KADIJEVIĆ

19.00 PUKOVNIKOVICA (JUG, 1972)

Uloge: Ljerka Draženović, Slobodan Cica Perović

Režija: Đorđe Kadijević

 

SEĆANjE NA... ČAK RASEL

21.00 KRALj ŠKORPIONA (SAD, 2002)

The Scorpion King

Uloge: Dvejn Rok Džonson (Dwayne Rock Johnson), Majkl Klark Dankan (Michael Clarke Duncan)

Režija: Čak Rasel (Chuck Russel)

 

 

Četvrtak, 10. 9.

Rezervisan termin

 

Petak, 11. 9.

SEĆANjE NA... OLIVERA KATARINA

17.00 SKUPLjAČI PERJA (JUG, 1967)

Uloge: Bekim Fehmiu, Olivera Katarina Režija: Aleksandar Saša Petrović

 

SEĆANjE NA... ĐORĐE KADIJEVIĆ

19.00 SVETO MESTO (JUG, 1990)

Uloge: Dragan Jovanović, Branka Pujić

Režija: Đorđe Kadijević

 

SEĆANjE NA... ČAK RASEL

21.00 STRAVIČNA SNOVIĐENjA (SAD, 1984)

Dreamscape

Uloge: Denis Kvejd (Dennis Quaid), Maks fon Sidov (Max von Sydow)

Scenarista i producent: Čak Rasel (Chuck Russel)

Režija: Džozef Ruben (Joseph Ruben)

 

Subota, 12. 9.

SEĆANjE NA... OLIVERA KATARINA

17.00 UZROK SMRTI NE POMINjATI (JUG, 1968)

Uloge: Bekim Fehmiu, Olivera Katarina

Režija: Jovan Živanović

 

SEĆANjE NA... VLATKO GILIĆ

19.00 MALA SVETLOST (JUG, 1966)

kratki igrani film

Uloge: Vesna Filipović, Predrag Pančevski

Režija: Vlatko Gilić, Predrag Golubović

 

POVRATAK NA RODNO DRVO (JUG, 1968)

kratki igrani film

Uloge: Predrag Laković, Dragan Laković

Režija: Vlatko Gilić

 

HOMO SAPIENS (JUG, 1969)

kratki igrani film

Uloge: Slobodan Aligrudić

Režija: Vlatko Gilić

 

ČOVEK ČOVEKU (JUG, 1970)

Homo homini kratki igrani film

Uloge: Dragan Nikolić, Miodrag Dado Đurić

Režija: Vlatko Gilić

 

ZATEGNI DELE (JUG, 1970)

kratki dokumentarni film

Režija: Vlatko Gilić

 

IN CONTINUO (JUG, 1971)

kratki dokumentarni film

Režija: Vlatko Gilić

 

21.00 LjUBAV (JUG, 1972)

kratki dokumentarni film

Režija: Vlatko Gilić

 

JUDA (JUG, 1972)

kratki igrani film

Uloge: Božidar Mesnić

Režija: Vlatko Gilić

 

DAN VIŠE (JUG, 1972)

kratki dokumentarni film

Režija: Vlatko Gilić

 

MOĆ (JUG, 1973)

kratki dokumentarni film Uloge: Roko Ćirković

Režija: Vlatko Gilić

 

Nedelja, 13. 9.

SEĆANjE NA... OLIVERA KATARINA

17.00 PLANINA GNEVA (JUG, 1968)

Planinata na gnevot (mirakl vo tri dela)

Uloge: Petre Prličko, Olivera Katarina

Režija: Ljubiša Georgievski

 

SEĆANjE NA... VLATKO GILIĆ

19.00 KIČMA (JUG, 1975)

Uloge: Dragan Nikolić, Mira Banjac

Režija: Vlatko Gilić

 

21.00 DANI OD SNOVA (JUG, 1980)

Uloge: Vladislava Vladica Milosavljević, Boris Komnenić

Režija: Vlatko Gilić

 

Program za ceo mesec pogledajte na sajtu Kinoteke...

 

* * *

 

 

A ni to nije sve što se tiče Kadije. Do kraja godine izlazi spec. temat jednog našeg književno-kulturnog časopisa, vrlo obiman i sadržinski izuzetan (to sudim po imenima koja su involvirana u njemu). Biće i tu jedan moj originalni, spec. pisani tekst, poslednji intervju s Kadijom, sećanja, analize... Najaviću to detaljnije i konkretnije kad se izlazak primakne.  

Ko prati ovaj blog – znaće, ko ne prati – neznaće!