LOVE EXPOSURE (2008)

***

3

nije lako opisati ovu tvorevinu, a još je manje lako oceniti je.

ovo se izdaje kao film, ali po (labavoj) strukturi više podseća na nekoliko epizoda neke TV serije izmontiranih u 4 sata neprekidnog materijala. mada to u ovom slučaju nije bio slučaj, i ovo je snimano za bioskope (4 sata? gde? kako? wtf?) krajnji produkt je 'film' onoliko koliko je, recimo, 4-časovna verzija fon trirovog RIGETA – 'film'.

dobro, ovde ima manje paralelnih radnji, sve se vrti oko 3 glavna lika, ali je 'dramaturgija' poprilično ustrojena principom 'anything goes'.

sad, taj princip nije tako loš ako u sebi sadrži elemente kao što su: fetišizam devojačkih gaćica, katolicizam u japanu, namerno okretanje 'grešničkom' životu, bizarne sekte, crossdressing 'superjunake', incest, kastraciju i kurolomstvo (bukvalno), nevoljne giga-erekcije u javnosti, masakr i krvopljus… drugim rečima: kvintesencija japanskih sicko-weirdo filmova. sve ono što su vam pričali da su novi japanski filmovi, a vi im niste verovali – ima ovde. možda u zalogajima previše krupnim za nepripremljene – a vala i za pripremljene! – ali kad je bal nek je bal!

glavni junak je momak kome se nikada nije digao đoka; mama mu je na samrti zaveštala kipić deve marije i rekla da nju traži; čekajući na onu pravu, dečko mora da se nosi sa činjenicom da mu je otac nakon majčine smrti postao katolički pop. pošto je otac na tipičan japanski način suzdržan u odnosu sa sinom, jedini način da ovaj komunicira s njim jeste – da ide kod njega na ispovest. kad ovaj prozre da sinak izmišlja grehove, sin mudro odluči da počne stvarno da greši. upadne u loše društvo, gde mu kažu da su popovima najzabavniji grehovi vezani za genitalije (ko zna zašto?), i da je zato idealno rešenje da klinac postane član sekte posvećene slikanju (kradomice) ispod suknjica japanskih prolaznica. u jednom od najsmešnijih delova filma, on odlazi kod 'učitelja' čija se jedina knjiga mudrosti zove - ALL MY SORROW! ovaj mu pokazuje ikonu ženskog međunožja (s gaćicama) i kaže: ovde se nalaze svi odgovori za tvoje probleme.

usledi kratka obuka u raznim metodama prikradanja i snepovanja tih fotki gaćica, tokom koje se mladunac pokaže vanredno talentovanim. međutim, jednom prilikom nesmotreno se izlane svom društvu da je napravio najbolju fotku gaćica te nedelje: usledi opklada, ali ispadne da je njegov kolega usnimio još bolje gaćice. da bi ispaštalo ovu opkladu, naše momče mora da u javnosti prošeta u ženskoj odeći. on se odene kao 'miss scorpion' iz poznatog serijala iz ranih 1970-ih , i baš u tom dregu zatekne kako banda nikogovića spopada djevušku koja njega smesta podseti na djevu mariju!

on uleće u tuču, a ni curica nije baš naivna, i ukratko – u jednoj od boljih novijih scena makljaže izvan thai filma – curica se 'zaljubi' u mis škorpiju, verujući da je u pitanju žensko. (ona, inače, mrzi muškarce zbog svoje istorije zlostavljanja.) stvari se komplikuju kad se otkrije da je ona ćerka ludače koja spopada ćaleta, popa, da je oženi, što ovaj – hteo-nehteo – na kraju i učini, prethodno napustivši službu. time djeva marija postane buduća sestra našeg junaka, koji ne sme da joj prizna da se on krije iza drega mis škorpije… a ovo je tek početak priče, i nisam još ni pomenuo treću glavnu junakinju koja ubrzo upada u ovu sapunicu da dodatno iskomplikuje stvari. šta se sve izdešava do kraja nemam ni vremena ni volje da prepričavam, a ne znam ni dal biste mi verovali.

sion sono je već dosadašnjim radovima (SUICIDE CLUB, EXTE, NORIKO'S DINNER TABLE…) pokazao da ima posebnu naklonost i razumevanje za sjebani svet sjebanih tinejdžera i mlađarije u sjebanom japanu sjebanih porodičnih i društvenih vrednosti i sjebanog identiteta. otud se može reći da je ovaj film jedna od snažnijih oda teen angstu – istovremeno komična, trapava, nefokusirana, razbrbljana, erotična, mračna, bolna, uspaljena, čedna, saosećajna, melodramatska, patetična i snažna.

iz melodrame u slepstik samo je jedan korak, kao i iz akcije u splatter, iz komedije u tragediju, iz realizma u nadrealizam: nikad niste sigurni šta će sledeće, i sa koje strane, da vas strefi, i u koji deo tela.

pre nego što pomislite da ovo zvuči kao recept za najbolji film svih vremena, ipak moram da se ogradim:

LOVE EXPOSURE je mestimično naporan baš kao što to tinejdžeri umeju kad krenu o svojim mukama i neshvaćenosti;

LOVE EXPOSURE je zaista maratonsko iskustvo sa deonicama koje traju duže nego što je pristojno i gledljivo;

LOVE EXPOSURE-u treba neko vreme dok se ne razvije u zaista zanimljivu priču i zato traži strpljenja i popustljivosti na početku, dok vas ne uvuče u svoj svet i njegova pravila;

LOVE EXPOSURE pred kraj zapada u kreveljenje, kliberenje, melodramatiku i patetiku tako besramne da tako nešto možete videti još samo na nekoj razularenoj probi školske priredbe.

iako je attitude ovde tongue in cheek, teme koje film pokreće su ozbiljne, mada ostaje nejasno koliko ih ozbiljno shvata i sam autor, budući da se sprda i tinejdžerskom uspaljenošću (a la 'erection day' epizode saut parka) i slepim tinejdžerskim 'ljubavima do groba' i temama porodičnog zlostavljanja i incesta i religioznim manijama i još brojnim drugim temama. o njima teško da pruža neki dublji uvid ili da iznosi neku ozbiljniju poentu – intelektualni dometi mu se svode na stating the obvious & already seen – nestabilna porodica, klimav autoritet oca, skrajnuta majka, nesigurni sin, strah od ženskog i istovremena atrakcija, sjebani eros koji se okreće krvopljusnom tanatosu itd. itd.

u smislu exploatacije, LOVE EXPOSURE nudi skoro sve što od bizaro-japanaca očekujete: sisa, istina, nema, ali zato ima krupnih planova ženskih gaćica da vam potraju mesecima; sexa, takođe, skoro da i nema, sem u flešbekovima na silovanja od strane oca; makljaža ima i to vrlo dobrih, a pred kraj radi i katana, uz obavezne gejzire crvene farbe na sve strane. tu su i za japance netipični, a zaista mnogobrojni prizori nabreklog muškog međunožja – u humorističke svrhe (pošto se našem momčetu diže samo kad vidi svoju 'mariju') ali, naravno, bez ikakve prave golotinje.

LOVE EXPOSURE je jedna ozbiljna sprdačina za koju će vam trebati nešto vremena i strpljenja, ali ako ste već navučeni na J-film, onda dalje preporuke nisu potrebne. ovo je zaista ludilo vredno poštovanja, makar za moj ukus bilo suviše nefokusirano i prerazvučeno i, često, previše infantilno. no, moglo bi se reći da je ovo film jednog matorog 'tinejdžera' namenjen gledaocima baš tog uzrasta, i da u tom smislu savršeno pogađa interesovanja svoje ciljne grupe a da im niti povlađuje niti ih ismeva.

ovo je jedan iskreno mladalački otkačen film i vredi 4 sata truda.

IN THE MISO SOUP – Ryu Murakami

U MISO SUPI

Ryu Murakami

najvažnija stvar koju treba znati o ovoj knjizi: napisao je autor romana po kome je miike snimio svoj najbolji film, AUDITION. ako neko pomisli: 'to mi je dovoljno, ne treba mi tvoj rivju, kupujem!' – mogu da razumem. jer, slično sam i ja reagovao: čim sam doznao da je zagrebački PLAYBOY uz jedan od novijih brojeva magazina prodavao i ovaj roman, bez ikakve provere, guglanja, raspitivanja, smesta sam ga naručio. bila je to akcija internacionalnih razmera: alexandar janjić (banjaluka, RS/BiH) doznao, pročitao i javio; arminio grgić (požega, HR) kupio za mene i poslao; miki lakobrija (beograd, SR) doneo i predao mi.
svima njima dugujem zahvalnost što sam pročitao jednu odličnu knjigu, a sada želim da je preporučim još ponekome ko za nju i njenog autora možda nije znao.
APDEJT: u međuvremenu je objavljena i na srpskom. izdala BOOKA.

pre svega, ovo nije onaj murakami koga čitaju pomodari, domaćice i devojke-fenserke. ovo nije 'magični realizam' niti lagana literatura za one koji laganu literaturu ne vole da priznaju da vole. ovo je murakami po čijem je romanu miike snimio svoj najbolji film. isti onaj murakami koji je, sam samcit, prema svojim kratkim pričama režirao kultni film TOPAZ (aka TOKYO DECADENCE) – jedan od retkih japanskih erotskih filmova koje sam gledao a da su istovremeno vrlo pametni i vrlo erotični.

MISO-SUPA je triler-horor koji me je zgrabio na prvoj strani i vozao me kroz svoj pažljivo i ubedljivo građeni noćni svet na način toliko majstorski da ga ne znam sa čime od skoro pročitanog uporediti. nije to onaj pomalo vulgarni, direktni akcioni horror-rollercoaster poput prvih 100ak strana kingovog DESPERATION ili maltene celog COME OUT TONIGHT richarda laymona. ovde na delu imamo nešto suzdržanije grabljenje, koje kreće lagano, a onda postepeno biva sve misterioznije i napetije dok ne explodira na 2/3 knjige u spektakularno-krvopljusnom set-pisu, samo da bi se, nakon toga, sve razvilo u još neočekivanijem smeru i završilo na nekonvencionalan, anti-klimaktičan i kingo-lejmerima možda pomalo i razočaravajuć način.

ceo romančić ima sasvim humano trajanje od 170 strana, i ispričan je ekonomičnim, bogatim ali ne-prepotentnim jezikom: čisto meso, vrlo malo slanine i kožurice. isti ovaj zaplet neki USA bestseler-smarač rastegao bi na 800 strana i proizveo kiklopsku cigletinu - hladno oružje od knjižurine u kojoj bismo bili zatrpani pred-istorijama svakog jebenog sporednog lika koji se u knjizi javi, kao i nebitnim pod-zapletima nebitnih likova koji filuju i 'obogaćuju' glavno jelo. ovde, srećom, nema toga. tu je samo najbitnije: među-igra između dvojice glavnih junaka.

narator je 20-godišnji momak koji se već 2 godine izdržava kao vodič stranim (pretežno američkim) turistima kroz noćni život tokija – odnosno kroz peep-show striptiz drkaonice i jebaonice za usamljene i zagorele posetioce megalopolisa. on je, za te godine, možda i previše perceptivan i pronicljiv, i ima deonica u kojima nisam baš poverovao da neko tako pametan i samosvestan i dalje svake noći ponovo uranja u tu kaljugu – bukvalno, u podzemlje sexa. niti je toliko glup, niti mu je toliko dogorelo.

njegova najnovija mušterija je drugi glavni lik – isprva čudan, pa onda sve čudniji i sumnjiviji baja za koga naše momče ubrzo počne da sumnja kako baš on stoji iza nekih gnusnih ubistava u gradu. možda jeste, možda nije, ova knjiga tajnu krije – tačnije, ja neću da spojlujem. roman je ionako otvoren za različita čitanja i tumačenja, mada će ona najverovatnije ostati neprimećena svima onima koji su, recimo, bukvalno i doslovno shvatili elisovog AMERIČKOG PSIHA.

dakle, prve 2/3 romana su prvorazredan triler-horor, sa dva upečatljiva i intrigantna lika i sa ubedljivim, životnim, uverljivo predstavljenim situacijama u kojima su zlokobni nagoveštaji razmešteni sa vrhunskim majstorstvom tako da se bez greške postižu neizvesnost i saspens, ti činioci tako retko dosegnuti u novijoj žanrovskoj prozi. međutim, u poslenjoj trećini murakami napušta koketiranje sa žanrom i potpuno razularuje svoje ambicije da zapravo piše roman ideja.

jer, ovo je pre svega roman o usamljenosti, otuđenosti, ličnom bolu i praznini te mrakovima duše koji se materijalizuju u telu i zločinu. kao takav, on pruža retko upečatljiv i složen portret psiho-ubice i njegove motivacije, dat na ambivalentan način, tako da ga možete barem razumeti ako već ne i opravdati.

usamljenost, praznina i bol ogledaju se i na licima 'radnika' i mušterija sex-distrikta, i murakami ih opisuje životno i ubedljivo, baš kao i smrdljivi ambijent u čijoj kužnoj auri plutaju kao poluzatrovane ribe blizu kloake. veštim opisima zateći ćete se i sami u tim mračnim uličicama i sumnjivim barovima i rupama, i videti i čuti i omirisati sav taj polusvet. ali ovo nije roman o jednoj skrajnutoj 'privrednoj grani' kakav je to najastariji zanat na svetu, koliko je tu prostitucija metafora za većinu međuljudskih i međukulturalnih transakcija – uključujući tu i vrlo prisutnu i pronicljivo oslikanu temu odnosa amerike i japana.

sve u svemu, ovo je vrhunski napet, mestimično i vrlo originalno, imaginativno gnusan roman koji nam slika predapokaliptični, otuđeni, monstruozni japan poljuljanog, nesigurnog identiteta i mrtve duše – u kome jedan američki psiho nalazi svoje prirodno i logično utočište. ovo je b.e. ellis meets c. palahniuk meets takashi miike, a ni fore i fazoni maznuti iz romana NAŽIVO nisu tako sitni da ih pažljiviji čitalac ne bi mogao primetiti. znači, rasan i vrstan roman za sve ljubitelje japanskih sicko-weirdo (non)horrora.

JUNO (2007)

**(*)

3-

pošto je aktuelan hororčić JENNIFER'S BODY, o kome sam ovde već pisao, da se podsetimo ranijeg rada scenaristkinje diablo cody i mog osvrta na njega:

otkrio sam svoj novi fetiš – preggie horror (a pleonasm if there ever was one!) – pa reših da A L'ENTERIEUR dabl-bilujem JUNONOM.

dakle, preslatka i pretalentovana elen pejdž zatrudni u 16-oj (don't we all?!) i onda nastaje štaću-kuću sitjuejšn.

naravno, pošto je ovo američki film koji je do sada zaradio već 100ak milijona, moš se kladiti da njen sitjuešn uopšte nije uporediv s onom jadnom rumunkom iz 4 MESECA I JEBEM LI GA KOLKO NEDELJA I DANA.

ne.

ovde su svi super-slatki i super-puni razumevanja: i tata (njen) i tata (nepažljivi) i maćeha (nije iz pepeljuge, očigledno!) – a tek da vidite što su slatki adoptive parents, pošto džuno odluči da žgepče ne baca niz kanalizaciju no da ga pokloni odabranom paru nerotkinja. njeni izabranici (iz prve!) su bogati baja koji jednim džinglom za reklamu sebi otplati besnu kuhinju, a privatno voli sonic youth i h.g. lewisa (ne zezam vas!) i njegova ženica koja u početku deluje super-scary sa svojom težnjom ka dominaciji, ali na kraju – this being an american movie, I must remind you – pokaže da je zapravo fina osoba i rođena majka ko stvorena za džunoninog neplaniranog potomka.

ovo je jedna tipična sandensovska ljiga, pa još iz mog omraženog žanra (teen romantic comedy; pod-žanr: preggie teens), i u principu ja ne bi ni trebalo da ovakvo što gledam – da u njemu ne igra elen pejdž, i da nisam bio radoznao da vidim zašto ga svi živi nahvališe.

plus da vidim kako eleni stoji stomak.

plus što me još drma post-trudnički ENTERIEUR sindrom, pa ne odgovaram za svoje ponašanje.

pored toga što su SVI u filmu super fini i skloni 'alternativi' i uvrnutom humoru i nekonvencionalnom ponašanju (a sama džuno najviše od svih, of kors), ovaj film svoju tiketu sandensovštine (nebitno dal je igrao tamo ili nije, to je taj jebeni ŽANR) zarađuje još i obaveznom animiranom špicom i apsolutno ogavno nesnosnom paradom onih bljutavih emo-alternative gitarskih laganica od kojih dobijam ubilačke porive. 'alternative' elevator muzak! bljaaaakk!

zašto sam mu onda dao (skoro) istu ocenu kao RAMBU 4, OGNJENKI i 4 MESECA I JEBEM LI GA KOLKO NEDELJA I DANA?

pa, evo mudrosti za danas: to što je nešto konfekcija ne znači da ne može da bude lepo i udobno.

filmić, sa svim svojim manama, mi je fino lego. zabavan je, duhovit je (u 4-5 navrata sam se GLASNO nasmejao – to treba ispoštovati), leeeep je, ima elen pejdž (makar i sa jastukom ispod bluze!) u 95,8 svojih kadrova i tako... the proof is in the pudding. ne mogu da poreknem da mi je prijao na gledanje, za razliku od mnogih filmova koje više POŠTUJEM ali u kojima manje uživam.

eto, priznajem, pokleknuo sam pred američkim vrednostima: kupili me na lažni food coloring i koncentrat i diet free ubik (neškodljiv u ograničenim količinama)!

PS: dijalozi su izvanredni, ali trenutno ne postoji – ili barem ja ne nađoh – dobar titl, bilo engleski, bilo srpski. sramotno je šta se trenutno nudi, ti imbecili nisu pohvatali ni 1/3 duhovitih i mudrijaških fora i fazona iz filma. u jednom trenu džuno shvati da je WIZARD OF GORE mnogo bolji od SUSPIRIJE (šta zna sandens šta je suspiria!?), a prevodilac pominje osobu koja se zove DARRYL ARGENTO!

LUCIFER U POKRETNIM SLIKAMA (INTERVJU)

-->

-->

intervju sa Dejanom Ognjanovićem

povodom knjige Faustovski ekran

Večernje Novosti

Kultura (dodatak)

11.04.2007.

str. vii

Ovo je potpuna, uncut verzija intervjua, odnosno kompletni odgovori na postavljena pitanja. Zbog moje opširnosti a ograničenog prostora, neki odogovori bili su skraćeni, a neki sasvim su sasvim otpali. Pitanja je postavljala Marina Mirković, a evo šta sam ja odgovarao:

"Ako pogledamo istoriju filmske umetnosti, pitanje toga ko je od arhetipskih likova imao primat uopšte se ne postavlja: već sa prvim treperavim sličicama Đavo počinje svoj danse macabre. U igri, u imaginaciji, javlja se filmska fantastika, koja stvara nove, neviđene svetove bez korelata sa svakodnevicom... A Đavo je tu, odmah iza ugla."

Kako objašnjavate korene, motive fascinacije filmskih autora figurom Đavola; da li biste mogli da formulišete neku jedinstvenu, univerzalnu liniju pristupa eksploataciji ovog lika?

Da li je po sredi stav sadržan u konstataciji da je film po svojoj suštini satanski, ili u onoj da “Đavolov zamak” podseća na vekovnu bliskost umetnika - lažova i Princa laži?

Ili prosto težnja svakog čoveka da pojednostavi i na što plastičniji način objasni sveprisutno zlo imanentno ljudskom rodu - ljudska sklonost ka “crno-beloj” postavci stvari?

Teško je govoriti o univerzalnoj liniji u pristupu Đavolu baš zbog protejske prirode ovog lika: ako postoji nešto što je u vezi sa njim konstantno to je upravo – njegova nestalnost, promenljivost, varljivost, stalno menjanje likova i obličja. Uopšteno gledano, on predstavlja zavodnika, iskušavaoca: međutim, čime iskušava, i koga, ključna su pitanja na koja odgovori variraju od epohe do epohe i, uostalom, od umetnika do umetnika. Zbog toga se, recimo, moja knjiga zove FAUSTOVSKI EKRAN, a ne DEMONSKI ili SATANSKI EKRAN: Đavo dela kroz čoveka, njemu je potreban neki Faust putem koga će moći da ispolji svoju prirodu, i zbog toga je mene manje zanimao Đavo po sebi, koliko taj međuodnos, relacija između njega i onih koji potpadaju pod njegovu vlast, najčešće svojom voljom, znajući šta čine.

Film kao medijum jeste po svojoj prirodi 'demonski' utoliko što se zasniva na opseni, i što na našu svest (ali i podsvest) može da deluje mnogo delotvornije od bilo kog drugog medija: te treperave pokretne slike kojima se predajemo u mrakovima bioskopskih dvorana mogu biti veoma sugestivne – odnosno, to jesu u onoj meri u kojoj im se predamo. Drugim rečima, i mi kao gledaoci pristajemo na neku vrstu Ugovora sa Opsenarom (rediteljem), čije varke načas prihvatamo suspendujući svoju nevericu. Lucifer je poznat kao 'Donosilac svetla'; film su izumela braća Limijer, čije prezime znači 'svetlost'; a Đavo je, još od doba Romantičara, bio prihvaćen kao zaštitnik i sabrat umetnika, što važi i za oca fantastičnog filma, Žorža Melijesa, koji je ne samo snimio prvi film sa Đavolom kao protagonistom, nego ga je sam i odglumio pred kamerama…

Pitanje porekla i smisla Zla jedno je od temeljnih, i može se reći da su sve religije zasnovane na pokušajima teodikeje (objašnjenja Zla u kontekstu neke šire, povoljnije slike stvari) i transcendencije (odnosno, prevladavanja Zla i postizanja 'Raja' u kome postoji samo večito Dobro). Đavo, kao oličenje negativnog principa, jeste dugo bio deo jedne prilično simplifikovane biblijske priče, ali moderni čovek odbija da prihvati crno-bele podele, i u poslednja dva veka može se govoriti o ambivalentnoj predstavi Đavola, odnosno o relativizovanju njegove uloge Princa Tame: s jedne strane, to se vidi kroz njegovo identifikovanje sa figurom buntovnika u književnosti (od Bajrona do Bodlera, Lotreamona i dalje); s druge, kroz naglašavanje čovekove uloge u tom faustovskom odnosu, odnosno kroz shvatanje da umesto u metafizičkim principima i natprirodnim stvorenjima, koreni Zla počivaju u čoveku (Faustu).

S druge strane, otkud Vaša lična fascinacija ovom nesvakidašnjom temom, koju istražujete već dve decenije? I kako je na rukopis i temu Vašeg rada reagovala komisija koja Vašu knjigu odabrala na konkursu?

Tačnije rečeno, ja se već dugo bavim fantastikom, u najširem smislu, u književnosti i na filmu, sa posebnom naklonošću prema horor žanru. U njegovim slikama i motivima nalazim oličenje te vekovne borbe Dobra i Zla, arhetipova koji se u tzv. mejnstrim umetnosti sve češće psihologizuju ili objašnjavaju u sociološkom ključu: na žalost, neki od temeljnih arhetipova danas se najčešće nalaze još jedino u delima žanrovske književnosti i filma. Mejnstrim se, za moj ukus, previše bavi prolaznim, sitnim, nebitnim 'problemima', i prikazuje jednog otuđenog, praznog junaka, polu-čoveka za svog junaka; u žanru još jedino uspevam da nađem likove i teme koji su 'veći od života', barem što se tiče 'savremene' umetnosti.

Što se tiče reakcija komisije, o tome ne znam mnogo, sem onoga što je očigledno: na konkursu na kome je učestvovalo 259 radova, moj je odabran kao jedan od četiri najbolja. Iskren da budem, donekle sam iznenađen što je žiri odabrao moj rukopis, jer kod nas se, najčešće, tematika žanra, fantastike, a naročito horora, i dalje pretežno doživljava kao nešto neobavezno, trivijalno. Nadam se da će recepcija ove knjige pokazati suprotno.

Eksploataciju figure Đavola, u najrazličitijim njegovim formama i pojavnim oblicima, pratite između ostalog i kroz njenu analizu u kontekstu pojedinačnih nacionalnih kinematografija. Kako biste u najkraćem (za čitaoca novinskog teksta, koji će možda nakon čitanja poželeti da pročita i knjigu, prim. nov.), opisali “Đavolju specifičnost”, osobenost ove figure u kinematografiji Amerike, a kako u evropskim kinematografijama kojima ste ste bavili?

Nezahvalno je praviti bilo kakve generalizacije, jer ova studija pokriva 110 godina postojanja filma, i skoro isto toliko naslova iz najrazličitijih kulturnih sfera: tu su i Italijani, i Englezi, i Nemci, i Šveđani, i Danci, i Amerikanci… pa čak i Srbi. Često se nailazi na uopštavanje: Amerika = komercijala, Evropa = umetnost, ali ja ga smatram umnogome pogrešnim i prevaziđenim. Pre svega, zasnovano je na ubeđenju da je komercijalni (žanrovski) film samim tim, u startu, ograničen i inferioran, odnosno da je svaki tzv. 'umetnički' film, bez obzira na (ne)uspeh da svoje ambicije ostvari, hvale vredan. U mojoj knjizi obrađujem brojne ozbiljne i umetničke filmove iz Amerike (ROZMERINA BEBA, ISTERIVAČ ĐAVOLA, IZGUBLJENI AUTO-PUT) kao i neke efektne, žanrovski uspele, i za obradu motiva Đavola posebno kvalitetne naslove, kakvi su ANĐELOVO SRCE, GOSPODARI PAKLA, HELBOJ i drugi. S druge strane, evropski film takođe nudi ostvarenja u rasponu od klasika, kakvi su Murnauov FAUST ili Kristensenova VEŠTICA, pa do opskurnih, kultnih naslova Marija Bave, Ričarda Stenlija i drugih, marginalizovanih autora čija ozbiljnost i promišljenost u tretmanu Đavola nisu bili ništa manji zbog toga što su delali u zabranu žanrovskog filma.

Kažete da je sa holivudskim profilisanjem žanrova Đavo postao ograničen pretežno na horore i biblijske epove uz poneku komediju, dok ga u Evropi nalazimo praktično svuda; ponajviše u ambicioznim autorskim filmovima gde ga ne koriste samo kao neizbežnu atrakciju već i sredstvo za promišljanje nekih od temeljnih pitanja čovekovog postojanja...

Da li je strani Đavo (mislim na inostrane kinematografije) ličniji, da li ukazuje na mnogo izraženiju individualističku kulturu i svest od načina na koji se Đavo tretira u Srba gde je najčešće bio korišćen kao krajnje transparentna metafora, u svrhe političke satire?

Ako se zagledam u našu kinematografiju, prosto se nameće zaključak da naše filmske autore metafizička pitanja nisu zanimala, i da se i u pogledu uloge Đavola kod nas vidi preokupiranost ovozemaljskim. Naime, Đavo je kod nas korišćen ili za providne političke satire (MAJSTOR I MARGARITA, ČOVJEK KOGA TREBA UBITI) ili za sprdnju i igranje (MI NISMO ANĐELI, ŠEJTANOV RATNIK). Ta prokleta politika, koja u toj meri upravlja našim životima, prodire i u područje filmske fantastike, tako da ljudi jedva i postižu da podignu glave sa svojih mizernih, ispolitizovanih egzistencija da se uopšte zapitaju – ima li čega iznad, i posle, ovoga što sada trpimo? Odnosno, od takvih pitanja linijom manjeg otpora beži se u podsmeh, u komediju, u persiflažu.

Film “Čovjek koga treba ubiti” Veljka Bulajića izdvajate po nekim od najupečatljivijih prizora Pakla u celokupnoj istoriji pokretnih slika, i po gotovo militantnom antiklerikalizmu nezanemarljivom ni u svetskim okvirima. Kakve su bile reakcije publike i kritike na ovaj film, za koji kažete da je ubrzo efikasno sklonjen slabom distribucijom? Kako je tada razumevano to filmsko bavljenje demonološkim temama, koje je u slučaju “Majstora i Margarite” dočekano na nož?

Ovdašnja publika nije bila spremna da prihvati vrstu stilizacije koju je nudio taj naslov, bližu nekim delima italijanske kinematografije, nego bilo čemu iz dotadašnjeg arsenala ovdašnjeg filma. Otud taj film nije toliko 'kažnjen' lošom distribucijom, koliko je distribucija bila neproduktivna u smislu da film nikoga nije privukao, i on je nezapaženo prošao kroz naše bioskope. U slučaju MARGARITE…, s druge strane, film je shvaćen i suviše dobro – kao prozirna parabola o društvenoj represiji umetnika, pa je i režiser, Saša Petrović, morao da istrpi na svojoj koži sudbinu politički nepodobnog disidenta.

Može li se uopšte pronaći neka nit, jedinstvena linija ili tendencija, trend koji veže motiv i figuru filmskog Đavola kroz istoriju domaće kinematografije? Kako bi u taj kontekst mogli biti smešteni Dragojevićevi “Anđeli”, a kako “Šejtanov ratnik”, reklamiran kao prvo ostvarenje srpske fantastke?

Na ovo prvo već sam odgovorio gore. Što se tiče drugog, i Dragojević i Stevan Filipović spadaju u mlade autore, odrasle na žanrovskom filmu, i ti uticaji se vide i u njihovim delima. Kod Filipovića je udeo omaža stranim uzorima možda i preteran, ali to se može opravdati mladošću autora. On je, ipak, svojim filmom pokazao vrstu zrelosti kakva se, u poslednje vreme, sve ređe viđa i kod naših veterana.

Ima li današnji Đavo (mislim na filmove novije produkcije), ikakve veze sa pokušajima tretiranja “velikih tema” Dobra i Zla, Boga i Đavola, da li je on i dalje vezan za religiju, veru..., ili se nalazi u drugim funkcijama - zabave, lake senzacije, uterivanja straha, metafore za zlo kao imanentno ljudskom...?

Da li je Đavo u savremenoj produkciji nešto zemaljskije, ljudskije...?

Koliko je moderni Đavo daleko ili blizu Boga?

Današnji Đavo je manje vezan za religiju u užem smislu, utoliko što je vera u Boga na Zapadu danas više povezana sa tradicijom, nacionalnim identitetom i učešćem u ritualima čija je suština uglavnom nepojmljiva i samim 'vernicima'. Bog je jedva preživeo kao nekakva metafora, relikt prošlosti koji više ne upravlja našim životima jer ima malo veze sa 'vrednostima' kapitalizma koje dominiraju našom svakodnevnicom. U svetu u kome živimo čini se da su snage Zla nadmoćnije, pa dok je koncept dobrog Boga sve teže pomiriti sa onim što svakodnevno čitamo u novinama, Đavo opstaje kao mnogo potentnija metafora za dimenziju Zla koje nas okružuje i koja najčešće ima ljudsko lice. Ipak, nesporna je činjenica da su neke od najupečatljivijih savremenih inkarnacija Đavola na filmu potekle od autora koji su zaista vernici: Gibsonovo STRADANJE HRISTOVO i Bletijev ISTERIVAČ ĐAVOLA Satanu shvataju kao realnost, a ne kao metaforu, jer su svesni da sine diabolo nullus deus (bez Đavola nema ni Boga).

U uvodnim delovima studije, analizirate “renesansu” figure Đavola kod romantičara, koji ga prikazuju na moderan, znatno kompleksniji način od do tada uobičajenog. Koliko bespoštedna eksploatacija Đavola na filmu ima veze sa suštinskom, večnom borbom Dobra i Zla, na individualnom i na nivou celokupnog čovečanstva, zbog čije je sveprisutnosti ta tema bliska gledaocu?

Da li se figura Đavola danas može generalizovati i opisati kao personifikacija Zla, ili je moderni filmski Đavo simbol za nešto daleko suptilnije?

Đavo je, prvobitno, zamišljen kao arhetipski zlikovac, a svaki dobar film zahteva tu dramu sukoba Dobra i Zla. Otud je jasno zašto je on, u početnim danima filma, bio čest lik, kako u direktnom, tako i u indirektnom obliku (npr, kao Vampir). To je, prosto, arhetip čije dejstvo nema mnogo veze sa time da li je neko vernik ili ne. Film ISTERIVAČ ĐAVOLA, recimo, bio je izuzetno popularan i u nehrišćanskim zemljama, u Indiji i Japanu. Uostalom, svaka kultura i svaka religija imaju svog đavola: ime i ikonografija možda nisu isti, ali opšti atributi vrlo su bliski. Ja ga u FAUSTOVSKOM EKRANU upoređujem sa Roršahovom mrljom: Đavo je uvek bio, i još uvek jeste, koncept u kome se ogleda poimanje Zla (pa time i Dobra) određene kulture. Kroz varijacije priča o njemu, iz različitih nacija, perioda i od različitih umetnika dobijamo širok raspon mogućih pitanja i odgovora vezanih za to šta, zapravo, jeste zlo, kako se boriti protiv njega, i kolika je naša (faustovska) uloga u njegovom nastajanju i širenju. Drugim rečima: šta je to što nam Đavo nudi, šta nam to toliko treba da smo spremni da zauzvrat i sopstvenu dušu prodamo? Baš zato što su ovo kompleksna, suštastvena pitanja, i varijacija na njih ima bezbroj, što se u filmografiji ove knjige jasno vidi.

FEMALE PRISONER SCORPION: BEAST STABLE

Evo jednog prikaza koji sam pre 3 godine objavio na sajtu Kung Fu Cult Cinema. Ovo je sjajna prilika da ga se podsetite, ako ste ga uopšte tada čitali, a ako niste – tim bolje.

Razlog da se podsećamo baš ovog naslova baš sada biće jasniji možda već sutra, kada okačim rivju za LOVE EXPOSURE.

Country : Japan

Year: 1973

Genre: Crime

Format: DVD

Running Time: 98'

Distributor: Tokyo Shock/Media Blasters

Date reviewed: 08/09/2006

Director: Shunya Ito

Cast: Meiko Kaji, Yayoi Watanabe, Takashi Fujiki, Koji Fujiyama

Story: Some 'prisoner'! Matsu the Scorpion (Meiko Kaji) spends most of her time running away from the cops and criminals (usually equally sleazy and interchangeable!), and pissing off the bossy prisoners if/when temporarily imprisoned. This time, in the third part of the series, she is offered a hiding place with a prostitute who's pregnant with her mentally challenged brother's child. Matsu is captured by the colorful criminals and put in a cage with ravens. As usual, it doesn't take long before she escapes, leaving blood-sprayed walls and white sheets behind. Forced to hide in the sewers, Matsu is helped by the prostitute who brings her food, but the police follow her trail and prepare one last trap, filling the sewers with gas and lighting a match…

Review: The film opens with one of the all time greatest credits scenes: caught and handcuffed by a cop in the subway, Matsu severs his arm with a knife and runs away with it still attached to her wrist. She's running through half of the city with a bloody arm dangling around her while the great "Urami Bushi" theme song is playing over the credits. Yeah, it doesn't make much sense (talk about drawing attention to yourself!), but the FEMALE PRISONER series is not about making sense, it's about looking beatufil and cool while being outrageous. The first three parts of the series, all directed by Shunya Ito, firmly reside on the border between fanciful exploitation and art cinema, providing a full spectrum of cinematic pleasure for the viewer inclined towards the weird, unusual, irrational.

BEAST STABLE is slightly more restrained in terms of excessively surreal imagery, but that's only in comparison to the previous part (FEMALE CONVICT SCORPION: JAILHOUSE 41), which is matchless and best in the series. On its own, it is a non-stop sequence of wonderful imagery with vivid colors, imaginative framing, quick editing, fine camping, and unpredictable bursts of ultra-violence. The characters, situations and actions are ove the top, but that's exactly what makes this series a darling among the fans of real good exploitation (Tarantino included). Let's check some elements of this concoction. Severed arm. Prostitution. Tits. Retards. Rape. Boiling water in the face. Golf club genital torture. Ravens. Gynecological punishment. Scalpel revenge. Trial by fire. Psychological torture. Razor strangling. And much more. No one can call Shunya Ito an underachiever! He delivers!

And talking about delivery, Meiko Kaji delivers, too. She's at the top of her game, mostly silent, but with expressive features and developed body language which speak volumes. She's certainly one of the coolest characters of action-crime genre ever, anywhere, and is a joy to watch in every second she's onscreen. The violence and extreme content in the film are beautifully stylized so as to be enjoyed as fantasy (after all, this series is based on a manga): you won't feel dirty after watching the film, but will beg for more.

And more comes in the fourth part, FEMALE PRISONER SCORPION: GRUDGE SONG, but, unfortunately, it's not directed by Ito, and it shows. Meiko Kaji is still there, so it's certainly worth watching, but the direction is not so stylish (except for the ending, which is so overripe it's just ridiculous). The screenplay provides some really out-of-place moments, like the sub-plot about Matsu's love affair (!), and the flick is not even dynamic or eventful enough to fully satisfy those spoiled by the first three parts, although it's decent enough for fans of this kind of entertainment.

DVD [NTSC, Region 1]: FEMALE PRISONER SCORPION: BEAST STABLE is presented in an anamorphic widescreen with the film's original 2.35:1 aspect ratio preserved. Made from a solid print, it shows off vivid colors and fine contrasts. The sound is only Japanese (who would want an English dub anyway?), in Dolby Digital mono. Translation and subtitles are excellent and make the enjoyment of the film a smooth ride. It could use some more extras (like, commentaries or interviews), since it that department all the disc offers are trailers, scene access and image gallery. The same kind of extras are there on the GRUDGE SONG disc, too, but it must be said that the image of that film is not presented so perfectly (dark scenes are too bright, with weak contrasts). If you had to choose only one of these two, there's absolutely no doubt which to take (Part three! Part three! BEAST STABLE!), but lovers of the series and completists will (understandably) want both of these, and won't regret the decision.

Reviewed by DEJAN OGNJANOVIĆ

Story =3,5

Cast = 4

Entertainment = 4

Subtitles = 5

Overall = 4

(ovo gore je po KFCC standardima; a po mojoj privatnoj tarifi, ovo je jaka trojka - *** )