MAMA (2013)

 ** 

 2 

            U okviru proslave Dana Žena, a pre svega Dana Majki, pravi je trenutak da kažem par reči o filmiću prikladno nazvanom MAMA – tim pre što je baš na dan uoči 8. marta krenuo da štreca publiku po srpskim bioskopima.

            Kada blentavi tatko (razumljivo uzbuđen pošto je ubio svoju nevernu ženu) zbog prebrze vožnje po klizavom putu sleti u jarak, njegove dve devojčice nađu se same u šumi. Njih prihvati i othrani MAMA – ne baš njihova, a ne ni Mama Priroda, nego… natprirodni entitet čiju pravu (prozaičnu) prirodu saznamo nešto kasnije.

            Elem, nekoliko godina kasnije curice budu pronađene i date na staranje stricu, ALI – zajedno sa njima novom domu se prišljamči i MAMA! Nešto po kući škrguće, nešto po zidovima krcka i šklopoće, nešto kvazi-ženoliko vrzma se po senkama… Ko je to, šta je to? MAMA!

            Premisa zvuči obećavajuće. Deca u dodiru sa nečim onostranim i stravičnim obično pojačavaju gledaočevu brigu i napetost. Giljermo del Toro je skoro čitav svoj opus izgradio na formuli deca + strava (čak i tamo gde to nije eksplicitno očigledno, kao u dva HELLBOY filma, ili nije u samoj srži zapleta, kao u MIMIC), a takav svoj pečat udara i na filmove koje producira. Već se ovde pisalo o njegovoj prethodnoj produkciji, DON'T BE AFRAID OF THE DARK, o devojčici koja sreće patuljke u kući, a sada je del Toro svoje ime, u svojstvu producenta, pozajmio i MAMI, o devojčicama koje sreću zločestu, natprirodnu MAMU.

            Nažalost, radi se o filmu sličnog profila i dometa. Odnosno, ako ste voleli MRAK, onda ne čitajte ovo dalje nego pohitajte i kupite sebi (i mami) karte za MAMU. A ako vas je (kao npr. mene) MRAK ugnjavio i iznervirao, to će vam još više uraditi MAMA. Zašto? Evo zašto.

            Koncept je banalizovan, struktura je toliko banalno ofucana da je iz aviona predvidiva, a formalni postupci za izazivanje strave su krajnje jeftini i uglavnom nedelotvorni (sem za najneprobirljivije i hororu najnevičnije). Sve u svemu, MAMA kao da je namenjena horor-vikendašima i drugim površnim, sporadičnim ili plitkoumnim gledaocima – širokim narodnim masama, a ne istinskim sladokuscima. Konkretnije? Evo, sad će.

            Banalnost koncepta ogleda se u inicijalno golicljivom nagoveštaju da su deca u šumi došla u kontakt s nekim elementalom ili tako nekim bizarnim, zlokobnim entitetom (patuljica? trolkinja?...) samo da bi se ovaj, ubrzo zatim, srozao na vulgarno prozaičnu sablast jedne sasvim konkretne žene sa ofucanom predistorijom koju saznamo iz ofucanih prastarih novinskih članaka.

            Pritom, film nam ne objašnjava (ili to čini usiljeno, bezveznjački) kako i zašto je od obične smrtne žene sa imenom i prezimenom nastalo ovo čudo izlomljenih udova, insekatske face i pokreta koje više voli da čuči ko lešinar ili da puzi po podu četvoronoške ko neko japansko GRUDGE čudo, umesto da hoda ili lebdi kao normalni duhovi na kakve smo navikli.

            Zatim, struktura zapleta je preslikana iz šablona koji je bio providan i iskrzan još u američkim TV filmovima iz 1970-ih, i nalazim uvredljivim da mi neko u 21. veku plasira ovako besramno te ofucanosti kao "nove". Drugim rečima, svaka tačka u zapletu nakon prologa, svaki "preokret", svaka naredna žrtva MAME, vide se na kilometar i nema tu ni trunke intrige, misterije a kamoli saspensa ili neizvesnosti u mehaničkom odvijanju svega toga ka svom bedastom krahu. Tome ne pomaže mnogo ni nesuđena Oskarovka, Džesika Častejn u glavnoj ulozi, jer scenario je jadan i ona tu nema bogzna šta da s njim radi u ulozi strine koja mora da se bakće s curicama i MAMOM nakon što joj muž zaglavi u bolnici, gde provede 90% filma (odavno nisam video ovoliko nebitnu "ulogu" i ovako smešno izbačenu iz filma!).

            Što je najgore u svemu, scene strave u MAMI uglavnom imaju izlizanu formu: nešto je mrdnulo u dubini kadra dok je u fokusu bio neko (najčešće Džesika) u prvom planu! Ili: dok je kamerman slikao nešto u dubini hodnika, MAMA nam je protrčala ispred nosa! BU! I svaki jebeni put je to praćeno uvredljivim glasnim zvučnim efketima za cimanje kretena kako bi ovi poskakivali u bioskopu sa svojih stolica i izašli napolje uvereni da su odgledali mnogo strašan horor a ne još jednu infantilnu deltorovsku gotsku vašarijadu, liciderski zaslađenu do PG-13 nivoa i krajnje bezbednu, bez ičega rizičnog, smelog, subverzivnog ili daleko bilo dvosmislenog u priči koja prosto vapije za nešto malo mozga! Umesto mozga, dobijamo još jedno moronsko satanizovanje žrtve (čest slučaj u hororu), odnosno situaciju da je nekadašnja patetična žrtva sada pretvorena u izvor strave i užasa, a njen prirodni materinski nagon je satanizovan dok je ona svedena na animalno, subhumano, pa su tim promašeniji fejk pokušaji "simpatije" prema zlehudoj sudbi što je od đece rastavi...

            U krajnjem saldu ovo je jedan srednjački, jedva-gledljiv, ali suštinski trivijalan hororčić sa nešto malo vizuelne kulture, solidno dizajniranim ali kretenski zamišljenim i motivisanim "monstrumom" i sa par scena koje će vam možda biti jezive, osim ako vas ne iznerviraju BAM!KRAŠ!ZINGGG! efekti kojima su praćene. Bila je tu negde u dubini svega ovoga skica nečega zanimljivog, ali Del Toro je sve to zatrpao patetikom, sirom (cheese), napadno fejk gotskim slikama (naročito u "bajkovitoj" kulminaciji), jeftinim, petparačkim fazonima i svojom trejd-mark infantilnošću, i zbog svega toga je zaslužio da mu MAMA dâ 25 po debelom turu!

Brian de Palma's PASSION (2013)

**(*)

2+

            Evo nama novog-starog de Palme: novog, u smislu da mu je ovo najnoviji film; starog u smislu da nam po ko zna koji put servira svoje podgrejane fazone, dvostruko bajatije zato što su ovog puta u okviru rimejka francuskog filma od pre samo par godinica. Znači, ovo je DÉJÀ VU na kvadrat: gledali smo već Francuza, oguglali smo već na Palmine fore, a sad – ajmo sve to još jednom, ispočetka! Njegova kvazi-STRAST nudi nam samo još jednom pomešane, promućkane pa iznova servirane zaostatke (leftovers) sa ranijih, svežijih i bogatijih gozbi.

            I što je najzabavnije, naći će se izgladnela sirotinja raja kojoj će i ovog puta ti ostaci i otpaci biti slađi od većine svežih gozbi; i to je, što bi reko Dimbo, "legitimno". Tim pre što zadrti fanovi de Palme, ako ništa drugo, barem ne moraju sada da izvode salto mortale da bi voleli ovo kao što su morali s onim jalovim, ispraznim, na svakom nivou promašenim mlitavim đokom od filma, CRNOM DALIJOM (a pravićemo se da REDACTED nije ni napravio, okej?). Ova STRAST, mada kilava i staračka, barem iz aviona može da zaliči na Palmu kakvog smo nekad voleli. Ipak, neophodan preduslov da vam ovo bude kolko-tolko svarljivo jeste da niste ranije već probali francuski kroasan zvani CRIME D'AMOUR (aka LOVE CRIME, 2010).

            Taj filmić je zasnovan na jednom simpatičnom gimiku, i sav postoji zbog njega. Nema to neki bitniji podtekst. Dobro, postoji taj kapitalistički backstabbing, korporacije su zle i proizvode neljude, a naročito u lažljivom svetu advertajzinga, bla-bla, ali to je tanko, u pozadini, kao dekor, sasvim tanka kulisa od pirinčanog papira; nije čak ni podtekst, nego samo jedan od (manje bitnih) slojeva u priči koja je, kako izvorni naslov sugeriše, o LJUBAVI, dok se u de Palminom tumačenju radi o STRASTI. Taj francuski LOVE CRIME je sasvim okej trilerčić za jedno gledanje; moje najveće iznenađenje, i nešto što zaista nisam očekivao, bilo je da je Palmin rimejk na kraju ispao slabiji od tog okej-ali-ništa-posebnog filma!

            STRAST počinje kao izrazito tupav TV film: tako izgleda (banalno, ravno slikan i osvetljen), tako se zapliće (bedasta sapunica), i tako gnjavi sve do polovine, a za sve to vreme izruči samo jedan dobar fazon (ASS-CAM: vintage de Palma humor!). Tek od sredine film postane neznatno zanimljiviji: kadrovi su iskošeni, počnu grdne neke noir igre senki, više je mraka, sve postane ekspresionistički zasenjeno senovitim igrarijama, a de Palma najzad, pošto se skoro sat vremena suzdržavao od toga, počne da vadi stare izlizane plastične igračke iz svoje uobičajene vreće sa trikovima, kao neki ofucani mađioničar koji nam po dvestoti put izvodi isti trik s kartama i po petstoti put pušta goluba iz šešira, misleći da će ovog puta biti zabavno zato što je na lice stavio masku klovna i što, kao, drži jezik u obrazu.

            I tako, za sve DePalmofile i adikte na njegove fazone, i ovde dobijamo split screen, upotrebljen u svrhu varanja gledalaca (ili barem onih koji nisu gledali original), pa onda jedno 5-6 dosadnih "u-snu-san" odnosno "it was only a dream" buđenja (od kojih je poslednje čak i snimljeno kao varijacija na ono iz KERI, s kamerom koja se diže od kreveta ka plafonu), a sve kulminira paralelnom montažom, uz usputnu aluziju na Hičovu VRTOGLAVICU, i još jedno vađenje davno prepariranog zeca iz šešira, premijerno iznetog u RAISING CAIN, pa repriziranog u FEMME FATALE, a ovde – ako se nisam zabrojao, jer onu sam ogavnu DALIJU uglavnom izbrisao iz sećanja – po treći put u opusu prezentira toliko mu drag fazon: kad lik čučne, a time se otkrije da  direktno iza njega stoji preteća figura!

            Do te scene sam se još i suzdržavao, ali kad je ofucani mađioničar de Palma tu pustio goluba i TO izvukao kao svoj pančlajn, nisam više mogao, i prsnuo sam spontano u grohot, i smejao sam se tokom cele odjavne špice i sve na putu do kuće vrteći u glavi taj njegov toliko-imbecilan-da-je-skoro-genijalan kraj!

            Od sada, pa nadalje u ovom rivjuu slede žestoki SPOJLERI, pa bih molio ljude koji ne žele da im otkrijem glavni gimik u ovom kao i u francuskom filmu, da nadalje ne čitaju.

            Otišli ste?

            Hvala.

            Dakle, što se tiče spojlera, CRIME D'AMOUR ima sledeći gimik: kad jednoj visokopozicioniranoj radnici dokurči iživljavanje njene šefice, ona je ubije, ALI tako što paralelno s time ubistvo namesti samoj sebi! Da, dobro ste pročitali: namerno ostavi svoj šal kraj tela, njenim mrtvim prstom krvlju napiše na podu prvo slovo svog imena, itd. itd. a kasnije, kad pajkani dođu po nju, ona čak i prizna ubistvo (mada, glumeći da je pod dejstvom lekova). Čitav saspens zasnovan je na čuđenju: čekaj, jel ova normalna, zašto sebi smešta to ubistvo, šta je motiv iza toga, kako misli da se izvuče?! A onda ispadne da šal izgleda isto, ali nije baš taj njen, da je uspela sebi da proizvede efikasan alibi, da je pravi šal prethodno podmetnula osobi čije ime počinje istim slovom (a koja ju je takođe prethodno zajebala, i zaslužila da trune u ćuzi)… I ovu na kraju oslobode, a ona se spanđa s momkom iz iste firme koji je pročitao njenu igru, ali mu to nimalo ne smeta…

            Šta je Palma novo uneo u ovo? Ništa bitno: sve do pola filma verno se drži originala, a onda počev od ubistva nadalje to postaje whodunit, jer nam on ne pokazuje KO je ubica, pa bi sad gledalac trebalo da se pita da li jeste ili nije ova naša (tj. Noomi Rapace). Tu involviranost je prilično teško izvesti, kao prvo jer nam je original suviše svež u pamćenju, zatim zato što naša junakinja i nema dovoljno čvrstu alternativu (ako nije ona – ko je onda ubica? onaj pijani skot? come on!), a najzad i zato što je Noomi prilično slaba u ovoj ulozi, pa tako ni sva Palmina zvonca i praporci ne uspevaju da ovo ožive više od utiska leša kojeg drmaju elektrode, pa on poskakuje i trese se, ali niko normalan to ne bi pobrkao sa životom.

            Palma se sasvim razulari tek u završnih 7-10 minuta, koji su potpuno njegov dodatak u odnosu na original – ali teško da bi se mogli nazvati originalnim! Tu on najbezočnije omažira/parodira samog sebe, praveći svojevrsni kondenzovani dajdžest svojih greatest (s)hits! Tek tu se stvarno oseti da je skor komponovao stari saradnik Pino Donađio (ta tema koja ide uz kulminaciju filma jedina je zaista na nivou vintage melodija ovog majstora), ali nepotrebnost i totalna besciljnost ovog filma tu dostiže kulminaciju, kao da tu i sam de Palma kaže: Hej, samo sam se zajebavao. Jedini problem je što treba izdržati preko sat i po prilično ispraznog i mlakog filmića da bismo došli do ove, paradoksalno (? kod nekog drugog, možda; kod de Palme, ne baš), i najapsurdnije, i najzabavnije deonice ovog de Palminog STRADANJA.

            Ne padajte na marketing, s tim strastvenim naslovom i još strastvenijim plakatima koji obećavaju obilje vrućih lezbijskih strasti: nećete se u ovom čednom i mlitavom filmu lezbijskog leba najesti. I time ne mislim samo na eksplicitne "vruće" scene (od kojih ima taman par sekundi /heterosexa a ne lezbosexa!/ tek kol'ko da se metne u napaljujući trejler: ništa više), nego i na bilo kakav ozbiljniji erotski naboj između dve glavne junakinje. Naravno, Palma voli žene, voli da ih slika, da ih fetišizuje, da ih gleda iz perspektive njihovih štikli, i toga ima kol'ko 'oćete. Ali dve protagonistkinje (sve vreme odevene!) suviše su slabe, i nema među njima nikakvih varničenja, a kamoli vatre ili pak eksplozije, je li, strasti! Jedina strast ovde biće, eventualno, ona -prema de Palmi- koju sami sa sobom od kuće donesete i projektujete je na platno, inače – ništa od toga u samom filmu.

PRIČA IZGUBLJENE DUŠE – Dinko Tucaković

             U znak sećanja na nedavno iznenada preminulog Dinka Tucakovića, evo jednog ekskluzivnog priloga za još bolje upoznavanje ovog čoveka. Ovo što sledi je, takođe, novi prilog za osvetljavanje jednog opskurnog momenta u istoriji srpskog horora i fantastike na filmu.

            Naime, već sam ovde na blogu pisao o Dinkovom kratkom gothic filmu BERNISA, JAČA OD SMRTI, i napomenuo da je on prvobitno bio planiran ne kao kratki film, nego kao jedna od četiri epizode u dugometražnom omnibusu horor provenijencije. Avaj, bilo je to tik pred rat, propast zemlje, sankcije itd. pa su horori sasvim banalne vrste ugušili ovaj projekat, i na kraju od njega ostade snimljena samo ta jedna epizoda.

            Scenario za to delo napisao je Saša Radojević, koji je u to vreme (kraj 1980-ih i početak 1990-ih) još uvek naginjao žanru: podsećam na njegovu knjižicu (tačnije, esej u formi knjige) MIT O FRANKENŠTAJNU (Muzej Kinoteke, Beograd, 1991; 56 strana; urednik: Dinko Tucaković). U isto to vreme pisao je mini-esej o Džordžu Romeru za RITAM (u vreme kada je MONKEY SHINES igrao na FEST-u), a potpisao je i esej o ovom horor reditelju u SVETLU U TAMI (1991). Saša je bio poklonik žanr filma (u Ritmu je bio pretežno zadužen da pokriva porno filmove na tadašnjem repertoaru), pa je ovaj planirani omaž gotiku Rodžera Kormana bio u duhu tadašnjih njegovih stremljenja. Nažalost, kasnije se okrenuo pravljenju skoro negledljivih artsy filmova (POLJUPCI, itd) a u blizini horor žanra više nije bio viđen.

            Malo se zna o planiranom horor omnibusu koji je trebalo da se zove PRIČA IZGUBLJENE DUŠE. Stoga, u okviru omaža Dinku i kao nastavak aktivnosti začetih mojom knjigom U BRDIMA, HORORI: SRPSKI FILM STRAVE, evo jednog Dinkovog intervjua iz 1994. godine u kome on kazuje nekoliko zanimljivih fakata o tom, u to vreme još uvek planiranom filmu, kao i o drugim stvarima vezanim za svoje filmske aktivnosti.

            Zahvaljujem Dejanu Dabiću, autoru donjeg intervjua, koji je priložio taj članak ekskluzivno za ovaj blog.

            Ako poželite da ga citirate, evo kako:

Dinko Tucaković, "Priča izgubljene duše", Narodne novine, Niš, 19.11.1994. 

            Za lakše čitanje teksta, najbolje je ovaj jpg sačuvati, pa otvoriti u kakvom programu za tu vrstu fajlova.

 

ROZMARINA BEBA – Ajra Levin

Booka, Beograd, 2012

186 str.

Krajem prošle godine najzad je po prvi put na srpskom jeziku objavljen klasični horor roman ROZMARINA BEBA. On je sve do sada u ovim krajevima bio dostupan (i to vrlo teško) samo u pradavnom hrvatskom prevodu, kao ROSEMARYNO DIJETE (Mladost, Zagreb, 1972).

Uzgred moram da zapazim bizarnu činjenicu na potezu Srbija-Hrvatska vs Horror: u vreme SFRJ, Srbija je ubedljivo prednjačila na planu proizvodnje žanrovskih (horor) filmova, dok Hrvati na jedvite jade mogu da se pozovu na IZBAVITELJA, i tu priča maltene staje. S druge strane, dok se u Srbiji izdavalo malo ili nimalo horora (govorim o 1970-im i početku 1980-ih), upravo su Hrvati objavili sva tri ključna moderna horor romana – pored BEBE/DIJETETA, tu su još i Bletijev EGZORCIST (Otokar Keršovani, Rijeka, 1975) i Kingova VIDOVITOST (Mladost, Zagreb, 1981). Poslednja dva navedena tek su nedavno, u XXI veku, s višedecenijskim kašnjenjem, izašli i na srpskom (kao ISTERIVAČ ĐAVOLA, odnosno kao ISIJAVANJE). Šta to kazuje, i da li išta kazuje (Srbi horor snimaju ali ga ne čitaju? Hrvati horor izdaju ali ga ne snimaju...?), ostavljam vama da presudite. 

Činjenica ostaje da je DIJETE izašlo u pradavna vremena, pre 40 godina, i da je ovdašnjim čitaocima, a naročito mlađim generacijama, već duže vremena eventualno moglo biti dostupno samo preko kojekakvih požutelih, iskrzanih Kupindo-Limundo rariteta, uglavnom po preteranim cenama. Sada je ta istorijska nepravda ispravljena: umesto da dajete nerazumne novce za požutelo DIJETE, sada možete dobiti novu, lepu BEBU po pristojnoj ceni i u simpatičnom dizajnu, zahvaljujući izdavaču BOOKA. Da, to je ista ona kuća koja nas je već počastila izvanrednim hororima onog pametnijeg i zabavnijeg Murakamija – Rjua. Time mislim na romane U MISO SUPI i AUDICIJA.

O SUPI sam već pisao na blogu, pa kome je to promaklo, OVDE imate rivju tog izvanrednog horor romana, dok AUDICIJI valjda i ne treba naročita preporuka, jer po njoj je Takaši Miike snimio svoj najbolji (istoimeni) film. Btw. i sa Murakamijem su nas Hrvati pretekli, i par godina pre nas objavili su U MISO JUHI! Da li Srbija zaista misli da bude lider na Balkanu ako stalno kaska u horor izdavaštvu za Hrvatskom, pitam ja vas? Ravnoteža će možda uskoro početi da se uspostavlja, ako Booka ostvari svoju nameru da objavi roman najboljeg živog pisca horora, ali o tome – kasnije. Da se vratimo Levinu.

Da budem iskren, ni ja nisam žurio sa nabavljanjem DIJETETA – BEBE – BABY-ja tokom svih ovih godina kako pratim horor, i to pre svega zbog opšteg konsenzusa da je knjiga toliko dosledno preneta na film (u remek-delu Romana Polanskog) da, maltene, ako ste gledali film, kao da ste čitali i knjigu. To donekle stoji. Ako uporedimo slučaj sa gorenavedenim naslovima, videćemo da je Bletijev EGZORCIST morao da izgubi neke ne baš nevažne stvari na putu do ekrana (bez obzira što ga je sâm autor adaptirao), pa knjiga nudi obilje detalja i podzapleta kojih u filmu nema. A da i ne govorim o brojnim fundamentalnim izmenama koje je genijalni Kjubrik uradio pri adaptaciji Kingovog romana, u toj meri da se budalasti pisac praktično odricao tog filma, pa mu ga je kasnije "popravio" njegov kućni reditelj, antitalenat za horor, Mik Geris. King je, naravno, idiot, jer svakome ko ima trun ukusa i više od dve vijuge u glavi jasno je da je Kjubrik od jednog duboko problematičnog, melodramatičnog, senzacionalističkog palp romana napravio vrhunski masterpis i remek-delo filmske umetnosti. Drugim rečima, onaj ko je samo gledao film, biće zabezeknut time šta sve zapravo stoji u Kingovoj knjizi, kako je izvedeno, i ka kojem kraju vodi...

U slučaju BEBE nema iznenađenja: film Polanskog ne samo što je jedan od 10-15 najboljih horora ikada snimljenih, nego je bez ikakve sumnje i jedna od 10-15 najvernijih adaptacija neke knjige (bez obzira na žanr) u celoj istoriji sedme umetnosti! Zapravo, taj bi film, zajedno s ovom knjigom, trebalo predavati u školama kao odličan primer toga šta biva kada jedan genije uzme više nego solidnu knjigu, verno prenese sve što u njoj stoji (u smislu likova i dešavanja), a opet otkrije u njoj i neke potencijale koje oživi i oplemeni na retko viđen, smislen način, tako da njene kvalitete nadogradi, umesto da ih – kao u slučaju Kjubrika sa Kingovom knjigom – odbaci i uradi nešto sasvim drugačije, svoje. Polanski je, naime, poštovao sva dešavanja, ništa u zapletu nije dirao, a opet – uspeo je da značajno modulira intonaciju, da naglasi i pojača neke druge stvari, bukvalno dodavši elemente groteske, ironije i crnog humora tamo gde njih u izvorniku nema, ili su opazivi tek u tragovima.

Takođe, uneo je malkice više slatke dvosmislenosti u završnu scenu, koja je u knjizi duža i nepotrebno eksplicitna i razbrbljana (Levin nam pokazuje bebu, a Rozmeri eksplicitno artikuliše svoju odluku da nastavi da odgaja Sataninog sina kao svog...), iako je kraj u suštini isti. Or is it? Zapravo, ako se složite s mojim tumačenjem tog filma elaboriranom u FAUSTOVSKOM EKRANU, videćete da je kraj kod Polanskog prilično različit od onoga u Levinovom romanu, iako se tu događa, manje-više, isto... But, the devil is in the details, i tu je Polanski apsolutni majstor!

Sve ovo ne znači da roman ne treba čitati; naprotiv. On je vredan pažnje iz više razloga. Pre svega, film je film a knjiga je knjiga (za slučaj da niste primetili!), i tekst vam pruža više prostora da uronite u taj svet, među te ljude, da osetite više boja, mirisa, ukusa, da čujete više zvukova, da sve to plastičnije opipate i doživite nego što se to može za sat i po ili dva sata filma.

Zatim, ROZMARINA BEBA je izvanredan –školski!- primer vrhunskog saspensa i horora, građenog polagano, suptilnim nagoveštajima čija akumulacija vodi ka tom memorabilnom krešendu, i zaista je bilo uživanje (baš zato što znam zaplet i sve preokrete u njemu) čitati roman sada i pratiti majstora Levina kako lukavo, naoko uzgred, neobavezno, a opet tako pametno i promišljeno, ostavlja nevine "ključeve" i nagoveštaje kojima sprema teren za kasnije. Ovaj kratki i pitki roman zaista je vrhunska pokazna vežba za svakog pisca koji bi hteo da se okuša u pisanju horora: E, TAKO SE TO RADI! Takođe, i za čitaoca koji nema kreativnih (spisateljskih) sklonosti, može da posluži kao egzemplar o tome kako se gradi strava u prozi.

Ovaj roman je zgodan kao primer baš zato što je vrlo svedenog, linearnog zapleta, bez nepotrebnih vrludanja i sumnjivo relevantnih podzapleta i "repova" koji često umeju da vise čak i kod "kralja", tj. Kinga. Nema ovde beskrajnih samodovoljnih dijaloga i onanističkih monologa ili hipertrofiranih digresivnih epizoda koje jedu desetine stranica a ne služe ničemu naročitom: ovo je jedna dobro nauljena mašina koja glatko klizi ka svojoj poenti bez ikakvog rasplinjavanja. Relativna kratkoća, od skromnih 180-ak strana, idealna je za tu priču – dakle, Levin je to sve lepo odmerio, izvagao, i izložio kako valja PRE nego što su u modu ušle CIGLE OD ROMANA, od po 500-1000 stranica beskrajnog beslovesnog nagvaždanja i ceđenja suve drenovine sve u šesnaest, pa na kub.

Osim toga, ovo je komad istorije koji kraj sebe mora imati svaki pravi ljubitelj horora i fantastike: naime, radi se o pionirskom delu, bukvalno PRVOM horor bestseleru, ledolomcu i trailblazeru koji je utro put (nepravedno zaboravljenom) Tomasu Trajonu, zatim (one-hit wonder) Bletiju i naročito Kingu, koji je najviše od svih ovih inkasirao na formuli koju je upravo Levin ovde ne samo kreirao nego i vrhunski otelotvorio. Bukvalno SVE odlike, sve vrline i poneka mana, modernog horor romana, onakvog kakav poznajemo u poslednjih 40-ak godina, sve je to zacrtano ovde: ROZMARINA BEBA je arhetip i prototip modernog horora, i jedan o njegovih svetlijih egzemplara, a to je očigledno – kristalno jasno – čak i sada, tolike decenije kasnije. I mada se ponegde oseti malo patine, moram reći da je BEBA (smeštena u 1966. godinu) prilično dobro ostarila, i bolje se drži od nekih mnogo zastarelijih horor romana iz 1980-ih, recimo.

Uostalom, uverite se i sami. Ipak je ovo knjiga koju svaka domaćinska kuća neizostavno mora da drži kraj uzglavlja, odmah pored Biblije.

PS: Dizajn i štampa su odlični, i knjigu je milina držati u rukama. Prevod je dobar (Zoran Trklja), mada sam povremeno osećao engleske konstrukcije i fraze ispod srpske glazure; nisam siguran da li je to moja profesionalna anglistička deformacija, ili mestimična neminovnost, ili sam se prosto odvikao od čitanja engleske i američke proze u srpskom prevodu. Uglavnom, nisam prevodioca uhvatio ni u jednom stravičnom grehu, ali jesam našao 5-6 mesta gde je to moglo malo bolje i tačnije.

Na primer, "originalna" umesto "prvobitna" (str. 9: "originalna kuhinja... originalna spavaća soba..."); "torbica" umesto "kesica" (str. 15; "pružio joj plastičnu torbicu sa 85 dolara"; jasno je da je u originalu "plastic bag" i mada bag može da znači torbica, dajmo malo budnosti i praćenja konteksta...); "menadžer" umesto "nastojnik" (str. 16; "menadžerima stambenih zgrada"); "Oh, draga" nije baš najbolji prevod uzdaha "Oh, dear" kad čovek nešto prospe (str. 44); "udarivši ga bekhendom u ruku" (str. 80; ne znam šta je ovde stajalo u originalu, možda "backslapped", ali mi ovaj bekhend u kontekstu koji s tenisom blage veze nema nekako bode oči; na str. 135 više je nego očigledno da "room" znači prostor a ne "prostorija", elem, kaže nam se: "a dnevna soba im je u sredini prazna tako da imaju prostoriju" (kurziv prevodioca!)...

Na kraju, odnosno na početku, pitanje – zašto Rozmari a ne Rozmeri?

Možda ja preterujem sa cepidlačenjem i sa traženjem Đavola u detaljima, ali eto – ovo što sam naveo je sve što mi je bar malo zaškripalo, i nije reprezentativno za celinu, koja je inače sasvim korektna.

NAJOČEKIVANIJI HORORI 2013-te (2. deo) – Amerika i Engleska

             Već sam ovde najavio anglo-američke horore vredne čekanja i umerene nade, tačnije one kojima su datumi premijera već bili zakazani, a nekoliko njih je do sada već i izašlo. Videti tu najavu OVDE.

            U ovom delu – drugom od tri – prikazujem odabrane horore, takođe na engleskom, kojima se još ne zna kad će tačno izaći, ali očekuju se tokom ove godine. Ispod ćete naći neke manje izvikane naslove koje sam sakupljao ovde-onde, a nekolicina ih je prošla ispod radara horor sajtova koji su početkom januara kačili slične liste i obznane. Dakle, ovo je Ghoul-exclusive selekcija.

MILO - Jacob Vaughan

A man discovers that his chronic stomach problems are due to the fact that he has a demon baby living in his colon. With Peter Stormare.

RESOLUTION - Justin Benson and Aaron S. Moorhead

The title refers both to narrative solutions and visual clarity, which are slow in coming to Michael (Peter Cilella) after he travels to a dilapidated cabin on a Native American reservation to handcuff crackhead pal Chris (Vinny Curran) to a pipe to save him from an impending OD death. That Michael is compelled to take up this mission by an e-mailed video of Chris that the junkie couldn't possibly have sent (he has no computer) is only the first of many mysteries. When not confronting violent threats from Chris's druggie acquaintances and reservation security thugs, Michael becomes obsessed with a collection of increasingly high-res found media abandoned by French researchers. He believes these sources reveal a tale involving ghosts, telekinesis, demons, portals to alternate dimensions, and other supernatural phenomena.

IN FEAR - Jeremy Lovering

New couple Tom and Lucy are on their way to a music festival, to meet up with friends, camp, and explore their new relationship, when things go terribly awry. The film opens with Lucy in the loo of a pub, while unseen to her, a leering eye stares through a peephole. As she and Tom leave to get on the road, Tom explains there was a slight altercation with a local due to a spilled drink, which he smoothed over with a couple of pints and an apology... Soon Tom and Lucy are lost amidst a maze of overgrown, shrub-ridden back roads, misdirected by signs that have them going in circles, and gradually running out of gas. Let the games begin. The film then becomes an exercise in the cat-and-mouse/automotive terror sub-genre, as things become progressively worse, while we are trapped with Tom and Lucy in a confined space, shoved intimately into their paranoia and mounting questions of just who is out there fucking with their heads. Obvious comparisons to Spielberg's Duel, Campanile's Hitch Hike, and Starret's Race With The Devil.

S-VHS

            Originalnim VHS-om nisam bio impresioniran, kao što i stoji u mom rivjuu. No, ovog puta involvirana su za nijansu jača rediteljska imena (npr. GARETH EVANS – THE RAID!) a i donji rivju zvuči obećavajuće...

Where V/H/S was a raw, lo-fi and frightening odyssey via POV, its sequel is bigger, weirder and even reflective of its predecessor.

The protagonist is undergoing early testing of a sort of cyborg-eye (we are actually a part of him) connected to a chip in his brain and, for research purposes, will record his every move. As he moves about his lavish home, Wingard finds the tech tunes to a frequency he’s unprepared for.

Mixing the simple/classic with clever is often where S-VHS shines. Eduardo Sanchez and longtime producer Gregg Hale (THE BLAIR WITCH PROJECT) tell a tale of zombies by zombies. Some finely repulsive gore and a fantastic first-person car trampling.

Gareth Huw Evans, of THE RAID fame, alongside co-director Timo Tjahjanto (MACABRE, THE ABCs OF DEATH) craft a docu-like chronicle of an Indonesian cult that flies so high, its Fulci-esque destination will leave fists in the air. Quite probably the most insane, “Safe Haven” brings supernatural, demonic reckoning upon on a team of filmmakers who’re finally besieged by a climactic creature with an entrance so very gleefully, savagely rowdy, it’s unforgettable.

HOBO WITH A SHOTGUN’s Jason Eisener finally brings the house down with his penchant for both mischievous sweetness and reckless genre abandon. “Slumber Party Alien Abduction” breathes new life into the traditional design of grey, black-eyed extraterrestrials, as their elongated bodies, constantly creeping, are framed in stylish, eerie, chaotic silhouette. The key, though, is adoring the on-the-cusp-of-teenagedom kids wreaking havoc on an older sister with their parents gone.

UNDER THE BED - Steven C. Miller 

The Aggression Scale director Steven C. Miller returns with “Under the Bed”, an homage to the much loved creature features and Amblin films of the 1980s, in particular “The Goonies” and “Poltergeist”. Of course, with Miller being one of the rising stars of US indie horror, the film unsurprisingly also has a nightmarish quality, making for an intriguing mix that should catch the attention of genre fans who grew up during those heady days of kiddie danger cinema. The film follows a troubled youth called Neal (Jonny Weston, John Dies at the End) who returns to live with his father and younger brother Paulie in the house where their mother died years back – an event which Neal blamed on a monster under the bed which only Paulie has seen too. In the years since, his father has come to believe him to be mentally ill, though soon enough the beast is making its presence known once again, its attention focused on Paulie.

HELLBENDERS 3D - JT Petty

Blasfemija i ludilo!

A new horror comedy said to be in the vein of classics such as The Exorcist and Ghostbusters. Taking place in modern day New York, a team of holy men (consisting of ministers and priests) battle the forces of evil. A group of badass rogue exorcists are led by Clancy Brown.

CURSE OF CHUCKY - Don Mancini

Nisam ni znao da se ovo radi, a eto ga, spreman i gotov, direct to dvd! Piše i režira autor prethodnih nastavaka, pa bi trebalo da ima određen (gledljiv) nivo.

Chucky the killer doll returns to terrorize a family funeral. After the passing of her mother, a young woman in a wheelchair since birth, is forced to deal with her sister, brother-in-law, niece and their nanny as they say their goodbyes to mother. When people start turning up dead, Nica discovers the culprit might be a strange doll she received a few days earlier.

THE GREEN INFERNO - Eli Roth

Eli Rot u svom omažu Deodatu i srodnim kanibalističkim eksploatacijama... Krvi sigurno neće da fali, a mozga – videćemo.

Apparently inspired by Italo mondo films like Ruggero Deodato’s notorious 1980 Cannibal Holocaust and Antonio Climati’s 1988 Natura contro (also known as The Green Inferno and Cannibal Holocaust II), The Green Inferno follows an idealistic student and a group of naive do-gooders who are captured by cannibalistic Indios after their plane crash lands in the Peruvian jungle. In it, a group of student activists from New York City travel to the Peruvian amazon to stage a protest and save un-contacted tribes. Things do not go as planned.

THE QUIET ONES - John Pogue

 The Quiet Ones from Hammer Films tells the story of an unorthodox, but charismatic Professor (Jared Harris) who uses controversial methods and leads his best students off the grid to take part in a dangerous experiment: to create a poltergeist from negative human energy.

HORNS - Alexandre Aja

Prema hvaljenom romanu sina Stivena Kinga, Džoa Hila, posle niza rimejkova vraća nam se Aža u nešto (potencijalno) respektabilniji filmmejking...

Daniel Radcliffe will portray the number one suspect for the rape and murder of his girlfriend. He awakens one morning to find horns starting to grow from his own head and soon realizes their power drives people to confess their sins and give in to their impulses — an effective tool in his quest to discover the true circumstances of his late girlfriend’s tragedy.

SIGHTSEERS - Ben Wheatley

Kill List director Ben Wheatley is back with a bloody romp across the English countryside that sounds as much like Grant Morrison's Kill Your Boyfriend as it does Bonnie and Clyde in SIGHTSEERS.

            BYZANTIUM - Neil Jordan

            Ovo ima srednje-slabe kritike, ali hell, ipak je to Nil Džordanov povratak hororu! Gledaće se, pa makar ga svi živi sa'ranili!

Neil Jordan gets back to doing weird, Neil Jordan-y stuff with BYZANTIUM, a sexy vampire romp starring Gemma Arterton and Saoirse Ronan. So it's disappointing that "Byzantium," his first wade into vampire terrain since 1994's starry "Interview With the Vampire," should prove a lethargic and uninspired take that aims to be something different, but ultimately isn't. Lacking the requisite scares, and blood, that entice gorehounds, this handsome, femme-driven Irish-Brit co-production is likely to fall between mainstream and arthouse categories among the several territories in which it has sold (excluding North America); better returns await in ancillary.  

A FIELD IN ENGLAND - Ben Wheatley 

Follows a small group of deserters fleeing from a raging battle through an overgrown field. As they are captured by O'Neil, an alchemist, they are forced to aid him in... his search to find a hidden treasure he believes is buried in the field. Crossing a vast mushroom circle, which provides their first meal, the group quickly descends into a chaos of arguments, fighting and paranoia, and, as it becomes clear the treasure might be something other than gold, they slowly become victim to the terrifying energies inside the field.

KISS OF THE DAMNED - Xan Cassavetes

A sly tongue-in-cheek tribute to old-school horror films, especially Tony Scott's "The Hunger" and "giallo" maestros like Mario Bava and Dario Argento, Xan Cassavetes' vampire story "Kiss of the Damned" reps a fitting debut feature from the director of movie-buff-tastic docu "Z Channel: A Magnificent Obsession." Saucily thumbing its nose at the insipid teen-love of the "Twilight" franchise, "Kiss" reimagines its bloodsuckers as horny, supercilious Euro-trash with addiction issues, sucking the life blood from naive American thrill-seekers.

CRAVE - Charles de Lauzirika 

Aiden is a hungry, thirty-something, freelance crime-scene photographer who lives in Detroit, where hostility is seemingly everywhere. Like his old friend Pete, a longtime police officer, he’s seen some pretty gruesome things during his career. Aiden shoots kids’ birthday parties to help pay his rent. He’s also somehow plagued with bizarre fantasies, mixing sex and ultraviolence. All this makes Aiden a paranoid, delusional, yet very functional individual. But he’s also a romantic at heart, who fancies Virginia, a cute 22-years-old who lives next door. When things get a little hotter and heavier between them, everything gets twisted, leading to blackmail, drama and murder.

De Lauzirika’s stylized cinematography and themes recall the groundbreaking and influential turns of TAXI DRIVER’s and FIGHT CLUB, while its nicely bleak and gory humour is not too far from DEXTER’s. The film’s duo of Australian-born lead actors is stellar, with Josh Lawson (THE WEDDING PARTY) as the righteous yet disconnected broken main man, and sweet-and-sour Emma Lung (TRIANGLE) as both the object of his desire and reason for his downfall. Plus, you get a cool supporting cast including Edward Furlong (TERMINATOR 2) and genre giant Ron Perlman (HELLBOY himself!).

HEMORRHAGE - Braden Croft 

With an early hat tip to Hitchcock's "Psycho," helmer Braden Croft's micro-budgeted "Hemorrhage" initially hints at an innocent's view of evil. Instead, this thriller, birthed in darkest Canada (Edmonton), positions itself inside a man's schizophrenic hallucinations, never quite fessing up to which horrific episode is real or imagined, and keeping the viewer consistently off-balance. While some of the seams show, and Croft's approach is not entirely new (Lodge Kerrigan's "Clean, Shaven" comes to mind), it's an auspicious debut for a director with a creative eye, and could achieve cult status.

A NIGHT OF NIGHTMARES - Buddy Giovinazzo

The set-up is simple: a boy and a girl (an obscurist music blogger and the obscure singer he’s driven out to interview) are set to spend a peaceful night in a remote cabin in the mountains. Noises, mysterious messages, strange phone calls, and other bumps in the night start to freak them out. Then the girl’s deranged stalker shows up. Then some other things. Is somebody playing nasty tricks, or is there more to the cabin than meets the eye?

Its supernatural elements don’t seem to be subject to any rules, and so many of the various twists and revelations come off as arbitrary. But the film is a clinic in how to render that issue irrelevant.

TOAD ROAD - Jason Banker

Writer/director Jason Banker delivers a very realistic and somewhat depressing look into the world of a group of hard partying friends and the unfortunate results when their irresponsible behavior collides with a local urban legend.

Toad Road revolves around the life of James (James Davidson), a drug-addled slacker that spends the vast majority of his time puking on himself in a chemically-altered haze with his equally useless group of friends. We go from one location to the next so the group can have different experiences each time they drop acid or eat mushrooms. This brings us to Toad Road, an urban legend about a series of gates randomly placed in the woods near them that are rumored to be the actual Seven Gates of Hell. If one were to pass through them, they are (literally) walking the Highway to Hell. And it is around these gates that the true horror of the film happens.

Some nice work was done here on a very small budget. It's extremely trippy, with the characters (and, at times, the audience) questioning reality. Well acted and realistically directed, Toad Road is probably better described as a movie experience. It does take a very long time to get up and running, but if you're into reality bending films, you might dig this.

          U narednom nastavku dolazi glavno: šta nam sprema onaj deo sveta iz kojeg u poslednje vreme dolaze najbolji horori : Španci, Francuzi, Japanci i ostali...